Activiteiten Gebouw en Omgeving

 

Auto ontsluiting Haarlem e.o.

De winter editie van het Wie Maakt Haarlem? magazine bevat op pagina 2 het artikel Auto ontsluiting Haarlem e.o. van Ronald Fukken.  Klik hier voor een download van het magazine.  

 

Jaarverslag 2014

Klik hier voor het jaarverslag 2014 van de werkgroep Gebouw en Omgeving.


Jong talent en Werkgroep Gebouw en Omgeving bekommeren zich om erfgoed (bron: Haerlem Nieuwsbrief dec. 2015)


Karen Schenk – Monumententalent 2015

Op 12 november is op het Nationaal Monumentencongres 2015 door minister Bussemaker van OCW aan Karen Schenk, lid van de werkgroep G&O, de prijs van Jong Monumententalent 2015 uitgereikt (Afb. 1). Karen, medewerker erfgoed bij de gemeente Haarlem, krijgt de prijs voor haar werk aan het 'open data' systeem waarmee al het cultuurhistorisch erfgoed van de gemeente Haarlem toegankelijk moet worden voor ambtenaren én inwoners.
“Met ´onverbiddelijke inzet en volharding´ creëerde zij samen met haar collega’s een datasysteem dat werkt als interne, afdelingsoverstijgende bron voor kennis en analyse van het Haarlemse erfgoed. Het systeem is open-source en daarmee straks ook beschikbaar voor inwoners van de gemeente. Karen heeft er niet alleen voor gezorgd dat het systeem nu daadwerkelijk bestaat, maar ook dat alle afdelingen en diensten die bij de ontwikkeling betrokken waren, met het 'erfgoedvirus’ zijn besmet”, aldus de gemeente die haar voor de prijs nomineerde. De jury vond haar werk “een voorbeeld van toekomstgericht handelen”.
Karen ontving als prijs een overnachting voor twee personen bij het Kraanhotel op de NDSM-werf en mag een ontwikkeltraject volgen, dat zij samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed kan vormgeven.  

Behoud muurreliëf Tollenaar

In een muur van de voormalige broodfabriek van Vermaat aan de Paul Krugerkade bevindt zich een enorm gemetseld muurreliëf ‘Ode aan de bakker’ van Levinus Tollenaar (Afb. 2). De broodfabriek wordt gesloopt voor woningbouw en met de sloop dreigt ook dit interessante reliëf uit de wederopbouwtijd te verdwijnen. Al eerder was aan het gemeentebestuur gevraagd om het reliëf als monument te bestempelen, maar dat lukte niet. Gerard Moolenaars van de werkgroep heeft zich ingezet voor behoud ervan en het ziet er naar uit dat dit gaat lukken. Ontwikkelaar Amvest gaat proberen de muur met het reliëf in te passen in de geplande nieuwbouw.

Toekomst ‘Koningstein’

Moet Koningstein, het grote 60-er jaren gebouw aan het Spaarne, wel of niet gesloopt worden? Gemeente en buurt vinden van wel, G&O heeft daar bezwaar tegen. Wij zijn van mening dat het gebouw Koningstein gehandhaafd dient te blijven vanwege het kenmerkend karakter voor een tijdsbeeld, dat in Haarlem maar van korte duur is geweest. Het gebouw is geschikt om er een woonbestemming aan te geven, gevels kunnen aangepast worden en balkons ingebouwd. Deze zienswijze is bij de gemeente ingebracht.

Auke Douma, Werkgroep Gebouw en Omgeving
 

Nominatie voor de publieksprijs Lieven de Key 2015: Nieuwe Gracht 96

De Lieven de Key Penning is de jaarlijkse stadsprijs voor monumenten, stedenbouw en openbare ruimte. Dit jaar staat in het teken van monumenten, renovaties en restauraties.

Twee jaar heeft Ten Cate & Van der Wiele in nauwe samenwerking met de firma Van Zalingen en een reeks vooral Haarlemse onderaannemers gewerkt aan de restauratie van het statige pand aan de Nieuwe Gracht 96. Op de bouw werkten ook een aantal leerlingen mee via het leerlingstelsel. Het sterk verwaarloosde en uitgewoonde pand kent een bijzondere geschiedenis, want in het huis was eind 19de eeuw het eerste Haarlemse Diaconessenhuis ondergebracht, gesticht door de freule Teding van Berkhout.

Het pand werd eerst gestript en ontdaan van verlaagde plafonds, rotte balken, bitumen dakbedekkingen, latex verflagen en installaties. Historische materialen werden gekoesterd en/of hergebruikt. Van meet af aan werd gekozen om het huis zoveel mogelijk met duurzame energie te gaan bewonen; op het dak bevinden zich (onzichtbaar) zonnecollectoren en in de tuin een warmtepomp. De laatste voedt onder andere de vloerverwarming op de begane grond, waardoor ontsierende radiatoren ontbreken. Het midden 17de eeuwse stucplafond in de gang, met de drakenmoeder en haar zojuist geboren kinderen, werd met hulp van derden door Anne Marie ten Cate eigenhandig met scalpelmesjes vrij gelegd. Daarbij kwamen alle prachtige details weer tevoorschijn.

 

Het schilderwerk van de begane grond - behalve de keuken - is naar ieder tevredenheid uitgevoerd in Oer lijnolieverf, een pilotproject van Wijzonol. Ook de leerling mocht een proef opzetten.

 

 

“Wij zijn trots op wat we bereikt hebben met de niet aflatende inzet van velen. Haarlem is weer een zorgvuldig gerestaureerd pand rijker. De nominatie voor de Lieven de Key penning is dan ook een grote eer en wij gaan voor een prijs! “ aldus de opdrachtgever en Van Zalingen.

Stemmen voor de Publieksprijs kan tot en met 22 november a.s. via onderstaande link of via het invullen van een stembiljet in het ABC, Klein Heiligland, waar een tentoonstelling is ingericht over de 10 door de jury voorgedragen bouwwerken. http://www.lievendekeypenning.nl

 

Nominatie voor de publieksprijs Lieven de Key 2015:  Bakenessergracht 51

De Lieven de Key Penning is de jaarlijkse stadsprijs voor monumenten, stedenbouw en openbare ruimte. Dit jaar staat in het teken van monumenten, renovaties en restauraties. Marcel van Heck heeft namens de werkgroep Gebouw en Omgeving het pand Bakenessergracht 51 voorgedragen

De Lieven de Key Penning is de jaarlijkse stadsprijs voor monumenten, stedenbouw en openbare ruimte. Dit jaar staat in het teken van monumenten, renovaties en restauraties. Marcel van Heck heeft namens de werkgroep Gebouw en Omgeving het pand Bakenessergracht 51 voorgedragen: een vervallen bedrijfspand waar de restauratie samen is gegaan met het toevoegen van een moderne uitbouw aan de achterzijde. Uit de voordracht: “De opdrachtgever heeft zicht op de Bakenesserkerk behouden, groen toegevoegd en wonen teruggebracht op de gracht. De architectonische ingrepen in het pand en het interieur zijn op een verbluffende wijze een harmonieus geheel en van allure. De opdrachtgever ziet het verbouwen als een brede opdracht die het functionele programma van eisen overstijgt”. Het pand Bakenessergracht 51, is een van de tien projecten die door de Jury zijn genomineerd.

Voorgevel van het voormalige bedrijfspand, dat thans een woonbestemming heeft.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zicht vanuit “het plein”zoals de bewoners het leefgedeelte noemen, naar buiten.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ontwerp: Cornelis B interieurachitecten; projectarchitecten Sjanneke Broekmeulen en Hans Oldewarris. Uitvoerder: Bodnar Bouw.

 

Actie voor behoud muurreliëf “Ode aan de Bakker”

De werkgroep “Gebouw en Omgeving heeft middels een brief aan het College van B&W actie ondernomen om het muurreliëf “Ode aan de Bakker” te integreren in het nieuw te bouwen wijkje op de plaats van de voormalige broodfabriek van Quality Bakers.

In deze brief wordt tevens aangedrongen om zg. Wederopbouw panden op de Gemeentelijke Monumentenlijst te plaatsen.

 

Lees meer...

 

 

 

 

Nieuws van Gebouw en Omgeving (bron: Haerlem Nieuwsbrief sept. 2015)

Na een korte zomerstop zijn de leden van de werkgroep Gebouw en Omgeving weer fris van start gegaan. Die zomer werd ingeluid met een zeer geslaagde studiereis naar Arnhem, waar vele interessante stedelijke vernieuwingen werden bezocht, waaronder het nieuwe station.

Ontwikkeling Koepelgevangenis


Het lijkt alsof het Rijk niet veel haast heeft. De gevangenen zijn nu allemaal vertrokken, het gebouw staat leeg. Maar vast omlijnde ideeën wat er met het gebouw moet gebeuren ontbreken. Dat maakt het ook voor de speciale groep die zich met dit onderwerp bezig houdt moeilijk om verder te gaan. Er is nu sprake van om in het gebouw tijdelijk gebruik toe te staan. Het gaat dus nog wel even duren.

Fietsparkeren binnenstad


Uw scribent heeft namens de Vereniging Haerlem zitting in een breed samengestelde gemeentelijk werkgroep fietsparkeren. De bedoeling was om met doortastend optreden en rechtstreekse toegang tot de wethouder snelle oplossingen te verzinnen voor het steeds meer overlast gevende fietsparkeren in de binnenstad. Dat is goed gelukt. Dit najaar zullen er voorstellen de inspraak ingaan om op een aantal plaatsen bij elkaar honderden nieuwe fietsparkeerplaatsen te creëren. Jammer genoeg gaat het met de ideeën om in de kelder van V&D minstens 1000 plaatsen te creëren minder snel, terwijl dit op straat juist een van de grootste knelpunten is.

Noord deels beschermd stadsgezicht


De gemeente wil het Rijk voorstellen een deel van Haarlem-Noord aan te wijzen als beschermd stadsgezicht. In september start de eerste inspraak, waaraan ook G&O deelneemt.

Auke Douma, werkgroep Gebouw en Omgeving

 

 

Studiedag Arnhem

De leden van de werkgroep Gebouw en Omgeving en enkele oud-leden hielden eind juni 2015 hun jaarlijkse studiedag in Arnhem, waar zij een mooie doorsnede van de Nederlandse architectuur zagen: de historische kelders uit de 14e eeuw, de laatgotische (gerestaureerde) Eusebiuskerk (1550), het functionalistische kantoorgebouw van Dudok (1939), het ecologisch dak met horeca op een parkeergarage, het postmodernistische Rozet en het supermodernistische station.

De studiedag liet zien dat een stadshart waarin een bebouwing van historisch tot eigentijds een interessante en aantrekkelijke binnenstad oplevert zowel voor bewoners, bezoekers als voor de middenstand.  Lees meer.....

 

 

Excursie van Gebouw en Omgeving naar Graft en de Beemster.

Een tiental leden van de werkgroep Gebouw en Omgeving hebben op 20 maart 2015 een excursie gemaakt naar Graft (raadhuis, Zerkenvloer en Tuinderij) en naar West Beemster Cono kaasfabriek.).


Voorafgaand aan een middag excursie op 20 maart naar de Cono-fabriek in West Beemster jl. hielden een tiental leden van de werkgroep Gebouw en Omgeving een stop in Graft om het Raadhuis, de ernaast gelegen Zerkenvloer en de aangrenzende tuinderij annex camping Welgelegen te bezoeken. Drie in elkaars nabijheid gelegen objecten elk met een eigen gezicht en verhaal.

Lees verder...

De excursie naar Graft

De excursie naar de Cono kaasfabriek

CONO bekroond als winnaar in de categorie Identiteit & Icoonwaarde
WESTBEEMSTER - De kaasmakerij van CONO Kaasmakers, die in november werd geopend in de Beemster, is door de jury van de 'BNA Beste Gebouw van het Jaar 2015' bekroond als winnaar in de categorie Identiteit & Icoonwaarde. Bij deze categorie gaat het om gebouwen die bijdragen aan het versterken van de identiteit van de wijdere omgeving (stad, dorp, landschap). 21 mei 2015 nam een dolgelukkige Bastiaan Jongerius, architect van Kaasmakerij De Tijd, de prijs in ontvangst uit handen van juryvoorzitter Wim Pijbes.

BNA Beste Gebouw van het Jaar is de belangrijkste Nederlandse architectuurprijs. De prijs wordt uitgereikt aan architecten die er in slagen om hun opdrachtgever en de samenleving méér te bieden dan een mooi gebouw. Naast de esthetische kwaliteit worden juist ook de gebruikswaarde, de toegevoegde maatschappelijke waarde en de kwaliteit van de samenwerking meegewogen. "De winnende gebouwen staan in hun categorie voor excellentie in de Nederlandse architectuur en de betekenis voor de samenleving", aldus juryvoorzitter Wim Pijbes. 

 

Over ‘De Koepel’ en zo meer (bron: Haerlem Nieuwsbrief febr. 2015)

Haarlem panopticon under construction


In de afgelopen periode is de laatste hand gelegd aan een omvangrijke notitie van de Werkgroep gebouw en omgeving over de toekomst van de Koepelgevangenis. Een mooi werkstuk van werkgroeplid Dirk Jense. De notitie bevat een overzicht van de historie van de gevangenis, een bouwkundige beschrijving, een verkenning van de eventuele mogelijkheden van het gebouwencomplex en een aantal aanbevelingen. Net op tijd voor een discussieavond in het ABC hierover. Samenvattende conclusie is, dat het eigenlijk nog te vroeg is om de door de gemeente gewenste Nota van Uitgangspunten te maken. Te veel zaken zijn nog onduidelijk, zoals de bouwkundige staat, monumentale waarden, welke visie wordt voldoende gedeeld, etc. en biedt verkoop aan een marktpartij wel voldoende garanties voor een goede ontwikkeling van dit deel van de stad?
De notitie is door het bestuur overgenomen en ter kennisname aan het gemeentebestuur gezonden. U vindt de volledige tekst op de website van de vereniging.

Tijdens de decembervergadering van onze werkgroep waren de voorzitter en de nieuwe secretaris te gast. Zij waren zeer geïnteresseerd in onze activiteiten. Van onze kant waren er vooral vragen over de relatie tussen de groep en het bestuur en werd geprobeerd om afstemming te krijgen over een aantal projecten en de projectfinanciering.

Verder zijn diverse punten aan de orde geweest, zoals de bijdrage aan het jaarverslag en artikelen van Ronald Fukken en Karen Schenk voor het Jaarboek.

Tot slot: welke plaats willen we bezoeken tijdens de jaarlijkse studiedag in juni? Diverse voorstellen deden de ronde, een definitieve keuze is nog niet gemaakt. En hoe gaan we verder met ons fietsverhaal? Daarover volgende keer meer.

Auke Douma, Werkgroep gebouw en omgeving

 

Activiteiten 2014

Een fietsenkelder onder V&D, het brugwachtershuisje van de Melkbrug en een nieuwe functie voor de Koepelgevangenis zijn enkele activiteiten van de werkgroep Gebouw en Omgeving in de eerste helft van 2014.

In februari heeft een vertegenwoordiger van de werkgroep een breed overleg bijgewoond, dat door de gemeente was georganiseerd over het toekomstige fietsparkeerbeleid in Haarlem. We waren daarvoor uitgenodigd vanwege mogelijke vormen van gebouwde fietsvoorzieningen.
Het overleg richtte zich in eerste instantie op een inventarisering van de problematiek, waarbijbleek dat overal in het centrum geparkeerde fietsen voor overlast zorgen. Je zou kunnen zeggen als bijproduct van een succesvol fietsbeleid. Maar al snel bleek dat in Haarlem voorlopig geen geld meer is voor nieuwe gebouwde voorzieningen en ging het gesprek over handhaving en meer fietsklemmen. Daarin ligt geen taak voor de werkgroep. In de marge kwam nog een aanbod van V&D ter sprake, die al eens aangeboden had om de diepe kelder onder het gebouw aan het Verwulft (onder de voor het publiek toegankelijke kelder) in te richten voor fietsenberging. Maar de kosten voor de toegang bleken onoverkomelijk.In maart is een felicitatiebrief gestuurd aan de nieuw gekozen leden van de commissie Beheer van de Haarlemse gemeenteraad, waarin tevens gevraagd werd om een kennismakingsgesprek. De werkzaamheden van de werkgroep liggen vooral op het terrein van deze commissie.


Lees verder...


Conceptnota Aanpak Erfgoed en Ruimte

Reactie Gebouw en Omgeving op concept nota Erfgoed en Ruimte  en samenvatting van de Nota Erfgoed en Ruimte en van de bespreking van de Nota in de commissievergadering.

 

Een toekomst voor monumentale kunst?

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed kijkt terug op een zeer geslaagde Week van de Wederopbouw, met veel positieve reacties en aandacht in de media voor de drie wederopbouwboeken. Vanuit de werkgroep Gebouw en Omgeving werd deelgenomen door Gerard Moolenaars. Klik hier voor een impressie van de bijeenkomst.


Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR)

Structuurvisie Openbare Ruimte: SOR. Onder deze naam wordt binnen de gemeente Haarlem opnieuw, voor de komende jaren, een visie ontwikkeld op de bereikbaarheid van Zuid-Kennemerland.

Er hebben een aantal publieke consultatierondes plaats gevonden onder auspiciën van de betreffende gemeentelijke projectgroep, waar Gebouw en Omgeving haar visie heeft ingebracht op de onderwerpen Mobiliteit (auto en fiets) en Ecologie en Groen. De door de gemeentelijke projectgroep gepresenteerde Waardenkaart en Vitaliteitskaart is door de werkgroep Gebouw en Omgeving uitgebreid besproken en zij heeft vele aandachtspunten in een vroegtijdig stadium in een schriftelijke reactie -Zienswijze- kunnen verwoorden.
Wij zijn benieuwd of onze ideeën door de Gemeente zijn overgenomen wanneer zij haar concept beleid presenteert voor de officiële inspraakronde volgend jaar (2014). Klik hier om de presentatie te zien.

 

Wederopbouw in Haarlem

In Haarlem is aan de cultuurhistorische waarde van de wederopbouwperiode (1940 - 1965) nog maar weinig aandacht besteed. Maar daar is verandering in gekomen.

Een langlopend project van leden van de werkgroep Gebouw en Omgeving, Berry Feith, Gerard Moolenaars, Piet Roos, Siem Schaafsma en Johannes van der Weiden voorziet in deze leemte. De groep heeft een inventarisatie gemaakt van wederopbouw-stedenbouw, -architectuur en beeldende kunst in Haarlem waaruit een voorstel tot behoud en bescherming voortkomt. Hun werk heeft geleid tot o.a. een expositie, een boek en twee fietsroutes. Het boek Wederopbouw in Haarlem is te verkrijgen bij de Vereniging Haerlem voor 12,50 euro.

Klik hier voor het artikel uit het Haarlems Dagblad

Klik hier voor fietsroute 1: van Grote Markt tot Engelandpark en klik hier voor fietsroute 2: van Mendel tot Mandela.


6 september 2014 Tweede wederopbouwfietstocht 

Achttien fietsers, waaronder enkele gasten van de 'Sociëteit De Vereeniging', namen deel aan de tweede wederopbouwfietstocht door Haarlem Noord. Het accent lag op stedenbouw, architectuur, groen en de met de architectuur en stedenbouw verknoopte beeldende kunst uit de wederopbouw-periode (1945 – 1965), met enkele uitschieters naar eerder (jaren twintig en dertig) en later (recente nieuwbouw).

De tocht begon bij het Mendelcollege (een schepping van architect Gerard Holt) en ging vervolgens langs De Krim (of Overdelft), door Planetenwijk en Sinnevelt, door het Schoterbos (of Noorderhout) naar Delftwijk. In Delftwijk werd gepauseerd op het op grootsteedse wijze vernieuwde Marsmanplein, met aangrenzend het Simon Vestdijkpark. Vervolgens ging de tocht door het Vondelkwartier, de Vogelbuurt en het Dietsveld. Er werd kort stilgehouden middenop de nieuwe Schoterbrug met uitzicht naar alle kanten. Vervolgens langs de vernieuwde 'Spaarne-boulevard' naar het eindpunt, het magistrale baksteenreliëf (1964) op twee muren van de voormalige broodfabriek van Levinus Tollenaar aan de Paul Krugerkade.

Het is steeds weer verbazingwekkend wat je met twee uur fietsen allemaal in de stad kan zien. Veel deelnemers kwamen op plekken waar ze nog nooit waren geweest.  

2 augustus 2014 Eerste wederopbouwfietstocht

Acht Haerlem-leden trotseerden de regen op een ruim twee uur durende fietstocht langs wederopbouwarchitectuur, -stedenbouw en beeldende kunst in Haarlem-centrum, Parkwijk en Schalkwijk. Zij konden zich verbazen over de grote variatie aan bouwkunst en de vaak prachtige groengebieden, voor velen vrijwel onbekend. De tocht ging langs het Spaarne, door de Slachthuisbuurt, via het vernieuwde Reinaldapark naar het centrum van Parkwijk. Vervolgens langs de Ringvaart en de Groene Zoom-oost naar de Boerhaavewijk en tenslotte de Europawijk, het Engelandpark en het nieuwe wijkje Schoolenaer. Eindpunt was de oude grens (tot 1963) tussen de gemeenten Haarlem en Haarlemmerliede en Spaarnwoude, waar de Noordschalkwijkerweg naadloos in de Zuidschalkerweg overgaat. Uiteindelijk beperkte de regen zich tot twee flinke buien.
De pastor van de Pastoor van Arskerk in Parkwijk en de koster van de Moeder van de Verlosserkerk in de Boerhaavewijk hadden de deuren voor de groep opengesteld en gaven uitleg.