Activiteit gemist?

In deze rubriek vind je teksten, verslagen, foto's en filmpjes van activiteiten uit de afgelopen tijd.

 

23 november 2017 - Haarlem-pubquiz

Op donderdag 23 november 2017 vierde Haarlem haar 772e verjaardag. Ter ere hiervan organiseerde de Vereniging Haerlem op deze feestelijke dag een Haarlem-pubquiz in Hoofdwacht.team De Jonge Muggen werd derde. Hieronder foto's van de organisator Mariska, de presentatoren en de winnaars.


 

1 juli 2017 - Kasteel Huis ter Kleef

Op zaterdagmiddag 1 juli was er een gezamenlijke lezing van Sem Peters van Bureau Archeologie van de gemeente Haarlem en Erik Weber van de Archeologische Werkgroep Haarlem op locatie in de Stadskweektuin. Leden van de Vereniging Haerlem en leden van de archeologische werkgroep Haarlem waren hierbij aanwezig. 

Lees meer

 

21 juni 2017 - Algemene Ledenvergadering

De Historische Vereniging Haerlem heeft op woensdag 21 juni 2017 haar Algemene Ledenvergadering gehouden in de Sociëteit Vereeniging, Zijlweg 1 te Haarlem.

Bekijk de foto's van de ALV van 21 juni 2017

 

8 maart 2017  - Frans Hals: de portretten van een Doopsgezinde horlogemaker en zijn vrouw

Een smoelenboek van Frans Hals
Wij zien er tegenwoordig niet tegenop onze vrienden of collega's in een smoelenboek of smoelen-app te zetten. Hoe handig is het immers om even snel te kunnen opzoeken wie wie is. Had Frans Hals dat gedaan, dan wisten we tenminste welke Haarlemmers er allemaal door hem zijn geportretteerd. Maar dan hadden we weer niet woensdagavond 8 maart jl. zo'n onderhoudende lezing van prof. dr. Frans Grijzenhout kunnen meemaken. De lezing werd georganiseerd door de Doopsgezinde Gemeente en de Historische Vereniging Haerlem in de Doopsgezinde Kerk.

Frans Grijzenhout (hoogleraar Kunstgeschiedenis aan de UvA) heeft er een 'sport' van gemaakt uit te zoeken wie wie was in de Gouden Eeuw. Wie staan er afgebeeld op de vele portretten die in die tijd zijn gemaakt? En als we dat weten, geeft ons dat dan ook meer inzicht in de samenleving van die tijd? In Haarlem was Frans Hals dé grote portretschilder. Hij heeft er wel 200 gemaakt. Maar van ongeveer 100 weten we niet wie het zijn. In de kunstwereld wordt aan het uitzoeken van een identiteit weinig aandacht geschonken, het kost veel tijd en doorzettingsvermogen.

Opdrachtgevers
Vaak wordt gedacht, dat in een relatief welvarende periode zoals de Gouden Eeuw, de opdrachtgevers van Frans Hals uit de heersende klasse afkomstig zijn. Dus regenten van wees- en gasthuizen, stadsbestuurders, officieren van de schutterij, lidmaten van de kerk, en daardoor per definitie calvinistische opdrachtgevers. Maar was niet een van de eerste portretten die Frans Hals  schilderde dat van Jacobus Zaffius, de proost (katholiek geestelijk leider) van het Haarlems Kapittel? En herinnert u zich nog de tentoonstelling in de Waalse Kerk over Jean de la Chambre, de uit Noord-Frankrijk afkomstige schoolmeester die in Haarlem Franse scholen oprichtte en een belangrijk stadskalligrafeerder was? Ook hij is door Frans Hals geschilderd. De vraag is dus: zijn er nog meer niet-calvinisten die het werk van Frans Hals zo waardeerden dat ze zich lieten vereeuwigen?

Samenstelling Haarlemse bevolking

Prof. Grijzenhout focuste zich op de anonieme portretten van een man en een vrouw, geschilderd in 1643. In die tijd was slechts de helft van de Haarlemse bevolking bij een kerk geregistreerd. Ondanks de uitsluiting van het bekleden van bepaalde ambten - zoals het besturen van de stad - bestonden er substantiële groepen katholieken en doopsgezinden in de stad. Deze mensen vinden we bijvoorbeeld terug in de lakenhandel, het zijn veelal middenstanders. Grijzenhouts speurwerk naar de identiteit van de twee geportretteerden liep via studie in musea en archieven, onderzoek naar stambomen en kledingstijlen. Belangrijk aanknopingspunt was een catalogus van een 18e eeuwse Haarlemse veiling. Daaruit bleek dat de twee portretten die toen ter veiling kwamen, afkomstig waren uit de nalatenschap van een doopsgezinde vrouw: Isabella van Leeuwarden. Dit  leidde uiteindelijk naar de identiteit van de geportretteerden. Het zijn Haarlemse doopsgezinden, t.w. Mathijs Janszn Boeckels, horlogemaker en zijn vrouw Maria Bastiaens van Hout. Het echtpaar heeft op de Grote Markt gewoond. De horloges die Boeckels maakte, waren minutieus gemaakt en erg kostbaar. In de Oprechte Haerlemsche Courant zijn wel advertenties verschenen waarin voor zo'n horloge 50 gulden vindersloon wordt uitgeloofd. In het Rijksmuseum zijn ze nog te vinden.

Voor degenen die dit soort onderzoek interessant vinden, had prof. Grijzenhout nog een advies. Vanaf 1 juni a.s. zendt Omroep Max het televisieprogramma 'Kunstraadsels' uit, waarin tevens zijn eerder onderzoek naar het 'Straatje van Vermeer' aan de orde komt.

Marjorie Vroom

 

10 januari 2017 - De renovatie van de Velsertunnel

Op 10 januari j.l. werd door Stephan van der Horst, werkzaam bij Rijkswaterstaat als projectleider Civiele Techniek een presentatie gegeven over de Velsertunnel.

Vanaf half april 2016 onderging de Velsertunnel een grootscheepse renovatie. De tunnel is negen maanden helemaal dicht geweest. Rijkswaterstaat vergrootte de doorrijhoogte, moderniseerde de vluchtwegen en vernieuwde vrijwel alle tunneltechnische installaties.

Klik hier voor de presentatie (Power Point) van dinsdag 10 januari 2017.

De filmpjes die in de presentatie zijn getoond plus meer filmpjes zijn te zien en te downloaden op de website van Rijkswaterstaat, daarnaast staan ze ook op Facebook. Zie ook het Noord-Hollands Archief.

 

Hieronder ziet u een video van de eerste zondag dat de Velsertunnel was geopend (29 september 1957).

 

6 januari 2017 - Nieuwjaarsreceptie

Net als in ieder ander jaar vond onze Nieuwjaarsreceptie plaats op 6 januari in De Hoofdwacht. Tijdens de bijeenkomst presenteerde Dineke Lentz, voorzitter van de werkgroep Excursies en Lezingen, het programma voor het komende jaar.

Klik hier voor de foto's van Maarten van Wamel. 

 

28 november 2016 - Discussie over 20.000 woningen erbij in Haarlem

Haarlem zou volgens schattingen van de provincie de komende decennia zo’n 20.000 woningen moeten bijbouwen. Dat is ruim 25% van het huidige aantal van circa 77.000 woningen, een hele opgave. Verdichten en hoogbouw zouden dan oplossing moeten bieden. Maar waar, en waar vooral niet? En wat betekent dit voor de ruimtelijke kwaliteit van onze bebouwde en openbare omgeving? En willen we dat wel, of moeten er misschien grenzen aan de groei gesteld worden? De gemeente is er nog niet uit en haar ‘Werkgroep Toekomstvisie’ heeft hierover naar aanleiding van de publieksbijeenkomsten ‘Haarlem2040’ in het ‘Koffertje Haarlem-2040 ‘hete brij-vragen’ geformuleerd.

De landelijke Erfgoedvereniging Heemschut en de Vereniging Haerlem hebben de handschoen van ‘Haarlem2040’ opgepakt en hebben samen met het ABC over dit onderwerp een discussie met panel en zaal georganiseerd op maandag 28 november. Hieronder het verslag uit het HD.

Lees meer over dit onderwerp op de website van de gemeente Haarlem.


 

23 november 2016 - Damiate in beeld, een mythe doorgezaagd en ontwapend

Op 23 november, de 771e verjaardag van Haarlem, kwamen in de Hoofdwacht circa 50 mensen bijeen om te luisteren naar de voordracht van Dr. Jaap van Molenbroek oud-hoofddocent geschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Na ontvangst met koffie of thee en hoe toepasselijk een Damiaatje van patisserie Michel, hield Jaap van Moolenbroek een rijk geïllustreerde lezing over de mythevorming over het stadswapen van Haarlem en de relatie tot Damiate.  Van gravures in boeken, naar tapijten tot gebrandschilderde kerkramen aan toe werd de mythe over het ontstaan van het bekende stadswapen van Haarlem met de vier sterren, het zwaard en het kruis verteld. Deze mythe is door de tijd heen prachtig geconstrueerd en overgeleverd tot in het heden. Aan het einde van de lezing was zijn boek ‘Nederlandse kruisvaarders naar Damiate aan de Nijl; Acht eeuwen geschiedenis en fantasie in woord en beeld’ te verkrijgen.

Mariska Krikken

 

23 november 2016 - Haarlem is jarig!

Na het grote 750 jaar Haarlem-feest in 1995 is het lange tijd stil geweest. Aan de verjaardag van de stad - dat wil zeggen de verlening van stadsrechten door Graaf Willem II aan de nederzetting Haarlem op 23 november 1245 - werd nauwelijks tot geen aandacht meer geschonken. Maar sinds een aantal jaren wordt vanuit de gemeente de viering van de verjaardag van de stad nieuw leven ingeblazen. Je zou kunnen denken dat bewoners, instellingen en winkeliers daarmee blij zouden zijn en hun Haarlem-vlag te voorschijn halen. Als ze er al een hebben .... Gelukkig, als je op 23 november van dit jaar de Grote Markt op komt, zie je dat Stadhuis en Hoofdwacht eraan hebben gedacht en natuurlijk doet ook het Noord-Hollands Archief in de Jansstraat mee. Jammer, dat de Grote of St. Bavo-Kerk met een toren die eigendom is van de stad, het laat afweten.

Wel blij
Gelukkig worden basisschoolkinderen wèl blij van de hernieuwde aandacht voor de verlening van de stadsrechten. Elk jaar schrijft de gemeente een kleurwedstrijd uit. Kinderen mogen een stadswapen inkleuren en een nieuwe wapenspreuk bedenken. Dit jaar deden 17 scholen mee en werden ruim 600 tekeningen naar het Stadhuis gestuurd. Daaraan had de jury onder leiding van Eric Coolen de handen vol. Zij kozen ten slotte de drie mooiste uit. De makers van die drie mochten met hun hele klas op 23 november naar het Stadhuis komen. Na de ontvangst kregen zij drie rondleidingen aangeboden. Deze rondleidingen omvatten niet alleen in het stadhuis een bezoek aan de kerkers en een poppenkastvoorstelling, maar ook het oude stadhuis de Hoofdwacht en het bekijken van de stadsrechten in het Noord-Hollands Archief.

NHA
In het NHA gaf directeur Lieuwe Zoodsma voor een bescheiden aantal geïnteresseerde Haarlemmers een uiteenzetting over het belang van stadsrechten voor een nederzetting. Burgemeester Jos Wienen onthulde de stadsrechten, die sinds vorig jaar in een mooie klimaatkast zijn gehuisvest. Net nadat was gebeurd, kwamen de eerste schoolkinderen, die van de Koorschool St. Bavo, op bezoek. En bijzonder leuk, zij hieven onder leiding van een dirigent uit eigen midden, een mooi lied aan. Natuurlijk gaf de burgemeester ook de kinderen uitleg van het belangrijke perkamenten document. Voor alle aanwezigen was er koffie en gebak.

De Hoofdwacht
Ook in de Hoofdwacht was er dit maal iets bijzonders. Een “Middeleeuwse” ridder (die ingewijden kennen als de voorzitter van de werkgroep Jonge Muggen van de Historische Vereniging Haerlem) heette de bezoekers welkom. Eenmaal binnen mochten zij het gebouw bekijken en werd hen de bijzondere geschiedenis ervan verteld door eveneens in “Middeleeuwse” kledij uitgedoste werkgroepleden. In de Tademakamer werd door schoonmaaksters verteld dat ze daar eigenlijk van de burgemeesters niet mochten komen, maar vooruit, als ze maar niks vies zouden maken. En daar gingen alle handen onder de tafel of op de rug. Dobbelen, leren van het het cachot en oude boeken op de zolder, het hoorde er allemaal bij.

Stadhuis
De poppenkastvoorstelling van Michaela Bijlsma over de voorgenomen trouwerij van 'Aaf en Baaf' bleek aangepast aan het veranderde bestuur van Haarlem: een nieuwe pop van de burgemeester. Vrolijke noot vormde de man die in de Gravenzaal die druk doende was met het vervangen van de kaarsen in de grote kroonluchter. Hij werd aangezien voor de goudpoetser die de ketting van Aaf had verdonkeremaand...
Na afloop van alle belevenissen was er dan eindelijk de onthulling van de tekeningen. Wethouder Merijn Snoek deelde de derde prijs uit aan Sam McKenzie van OBS Ter Cleef, de tweede aan David Berkenbosch van Koorschool St. Bavo en de eerste met het motto 'Je kijkt, je spreekt en je bewondert' aan Joran van der Aar van St. Bavoschool Reviusstraat. Na het maken van de groepsfoto gingen alle kinderen blij naar huis, vooral nadat ze was verteld dat jurylid Richard Stekelenburg met de aanwezige fotograaf zou zorgen dat ze allemaal de volgende dag in de krant zouden staan. 's Middags konden ze nog gebruik maken van de activiteiten die werden aangeboden door het Archeologisch Museum Haarlem en de Hoofdwacht. Laten we hopen dat deze generatie Haarlemmers gaat zorgen voor meer aandacht in de stad voor de stadsrechtenvieringen!

Marjorie Vroom


Klik hier voor de foto's 

 

 

Oktober 2016 - Maak je eigen gevelsteen

“Als je eenmaal kennis hebt gemaakt met de geschiedenis van gevelstenen, dan krijg je de smaak te pakken. Ineens zie je ze overal in Haarlem en andere steden met een rijk verleden”.
Dit is één van de leuke reacties vanuit het groepje enthousiaste kinderen en volwassenen die dit jaar hebben meegedaan aan de workshop 'Maak je eigen gevelsteen'. We hebben even gedacht dat er geen belangstelling zou zijn, maar dat was te vroeg gedacht, ineens liep het ‘storm’. Met 14 deelnemers was de tafel op de zolder van de Hoofdwacht waar de eerste bijeenkomst plaatsvond, rondom bezet. Willy Mense van de Stichting Geveltekens Vereniging Haerlem heeft ons verteld over het ontstaan van de gevelsteen. Voor even naar buiten gaan om er enkele te gaan bekijken was niet echt animo, iedereen wilde gewoon aan de gang gaan. Een eigen ontwerp maken op een A4tje.
De zusjes Bente en Marije begaven zich meteen op moeilijk terrein: het familiewapen van hun vader en moeders kant. Broer Nathan hield het op een in actie zijnde doelman, daarmee zijn achternaam Schotvanger eer aandoend. Marie Thérèse, leesfanaat, wierp zich op een rij boeken. Poezen waren ook in trek, zelfs een koninklijke kater van Nicole. Een kip broederig op het nest van Ilse en Joke hield zich aan de vergulde hand met garenklos en naald. En zo leefde een ieder zich uit.
De tweede bijeenkomst vond plaats in het Gasthuis van het Haarlems Museum. Dat bleek een toplocatie! Rita van der Wijden, kunstenares, had voor iedereen een kleitegel klaargelegd. De gemaakte tekeningen werden zorgvuldig op de kleitegel overgebracht met gebruik van een satéprikker. Daarna begon het echte werk: het weghalen van overtollige klei. Best een moeilijke klus. Rita en Corrie gaven hier en daar wat aanwijzingen en Marjorie moedigde iedereen aan. Grote bewondering voor de inzet en het geduld om precisiewerk te leveren. Als laatste kleuren met engobe (dunne natte klei met een kleurstof). Dan krijg je al een beetje het resultaat te zien. Daarna breekt een spannende tijd aan, na enkele weken langzaam drogen worden de tegels gebakken. En is het afwachten of alle tegels heelhuids uit de oven komen. Nog even en iedereen zal het eindresultaat kunnen komen bewonderen. De nieuwe gevelstenen worden namelijk ook in het Museum Haarlem tentoongesteld. Helaas zal Rita daar niet bij zijn, zij is inmiddels naar Sri Lanka verhuisd. We wensen haar fijne jaren tegemoet!
Nog even over de locatie: Bezoekers van het museum kwamen spontaan ons werk bezichtigen en reageerden verrast en enthousiast. Met één van hun opmerkingen eindig ik dit verslag van een workshop, die volgend jaar wat velen betreft, herhaald mag worden:
“Ik reis veel, net terug uit museum in Wenen en nu kom ik tot de ontdekking dat ik dit zo maar in mijn eigen woonomgeving tegenkom. Wat verrassend, het heeft mijn ogen geopend. Ik ga meer letten op de activiteiten in onze eigen musea”.

Laatste fase
De nieuwe gevelstenen hebben ietsje langer moeten drogen dan gedacht, de maand november was namelijk nogal koud... Pas toen ze in een verwarmde kamer kwamen te liggen, stond het sein al snel op veilig om ze naar Keramikos te brengen. Dat moest natuurlijk heel voorzichtig gebeuren, maar beschermd door handdoeken en oude kussensloopjes zijn ze daar goed aangekomen. Helaas was de Skakespeare-steen door een ongelukje bij de maker gebroken, maar zelfs die kon worden meegenomen in het bakproces. Na een week hebben we alles weer opgehaald en naar het Museum Haarlem gebracht. Door de voorbereidingen van de nieuwe Haarlem Sportstad-tentoonstelling moest onze expositie even wachten. Maar sinds donderdag 1 december zijn alle stenen te bekijken in het Gasthuis. We hopen dat ze over een poosje een mooie plaats in het huis van de makers zullen krijgen. Dank nogmaals aan de zussen Van der Wijden: Rita voor haar artistieke en deskundige begeleiding bij het tekenen en maken van de stenen en Laura voor het beschikbaar stellen van de ruimten in het Gasthuis. Gezien het enthousiasme van de makers, is een herhaling volgend jaar beslist te overwegen.

Corrie Versteeg-Moorlag

Klik hier voor de foto's.

 

 

22 oktober 2016 - Kortjakje seer hups en fijn

Is de meeste tijd beschonken
Kortjakje mag geen brandewijn
Maer het moet jenever zijn
Altijd is Kortjakje ziek
Midden in de week en zondags niet
Dan gaat zij haar hert versterken
Midden in de week wil zij niet werken
Altijd is Kortjakje ziek
Midden in de week en Zondags niet.

Zo zongen wij als kind dit liedje toch niet? Voor ons was zij in de week weliswaar ziek, maar 's zondags ging zij naar de kerk, met een boek vol zilverwerk. Zoek op internet de verschillende teksten waarin Ah! Vous dirai-je, maman (gepubliceerd in 1761) is vertaald, dan wordt duidelijk dat er 'iets' met haar aan de hand is. Maar wat? Zaterdag 22 oktober werden we in de Waalse Kerk bijgepraat door Maarten Brock (Noord-Hollands Archief) en burgemeester Jos Wienen. Kortjakje is een hoertje, een vrouw waarvan de mensen dachten dat ze doordeweeks ziek was, omdat haar gordijnen de hele dag gesloten waren....

In veel steden worden kinderliedjes met een beeldje geëerd: zo staat Zoete Lieve Gerritje in Den Bosch, Berend Botje in Zuid-Laren en in Groningen Het Peerd van Ome Loeks. In Haarlem stond nog niets, zelfs Erik van de Haarlemmer Godfried Bomans staat niet eens in Haarlem, maar in Bloemendaal, in Thijsse's Hof. Sinds zaterdag is daar verandering in gekomen: nu hebben wij Kortjakje, heel toepasselijk in de Bakenesserbuurt, en voor de Waalse Kerk (het is immers een Frans liedje). Het beeldje is ontworpen en gemaakt door Michaëla Bijlsma en Eric J. Coolen van Nieuwe Gracht Producties. De burgemeester zag er niet tegen op het beeldje te onthullen, omdat Kortjakje gelukkig wel braaf 's zondags naar de kerk ging. Op de sokkel staat het verhaal van Kortjakje zowel in het Nederlands als in het Frans vermeld. De onthulling werd in de kerk feestelijk omlijst met orgelspel van Kees Huges, die vrolijk op de bekende melodie improviseerde, en buiten liet het Ampzing Genootschap van zich horen.

Marjorie Vroom


18 september 2016 - Het is paardenleuk in de Hoofdwacht

'Het is paardenleuk in de Hoofdwacht'. Dat zei een van onze jonge bezoekers, kijkend naar de kaart van het riddertournooi op 't Sant. Maar ook het schrijven op een leitje was weer eens wat anders dan het digibord op school. Een leerkracht die de tentoonstelling op de Open Monumenten Klassendag met haar groep bezocht, was wel gecharmeerd van het ezelsbord. En zo heeft ieder op zijn of haar manier genoten van de kinderrondleidingen die de werkgroep Jonge Muggen over de tentoonstelling heeft gehouden. Volgend jaar hoopt de werkgroep opnieuw ook jongeren bij de tentoonstelling te betrekken.


22 juni 2016 - ALV in de Kathedrale Basiliek Sint Bavo

Dit jaar vond de Algemene Ledenvergadering van de Historische Vereniging Haerlem plaats in de Kathedrale Basiliek Sint Bavo. Ruim honderd leden kwamen op woensdag 22 juni naar de plebanie, behorende bij dit bijzondere gebouw om de vergadering bij te wonen.

Deze vergadering was er een aantal bestuurswisselingen. Peter van Wingerden en Ronald Fukken traden af. Peter van Wingerden hield een kort afscheidswoord. In mei was ter gelegenheid van zijn aftreden al een afscheidssymposium georganiseerd. In totaal kreeg het bestuur er een viertal nieuwe bestuursleden bij. Marcel van Heck, de nieuwe voorzitter van de Werkgroep Gebouw en Omgeving, Boudewijn van Os, voorzitter van de Historische Werkgroep, Dineke Lentz (Excursies en Lezingen) en Pim Huijnen werden voorgedragen als bestuurslid en uiteindelijk ook als zodanig benoemd. Pim Huijnen zal zich richten op de PR en ledenwerving. Marjorie Vroom zal Peter van Wingerden opvolgen in de functie van plaatsvervangend voorzitter.  Lees meer

 

1 juni 2016 Uitreiking Haerlem Jaarboek 2015

De presentatie van het Jaarboek 2015 vond plaats op woensdag 1 juni 2016 in Gebouw Seinwezen, Kinderhuissingel 1 te Haarlem.

Klik hier om alle foto's van Maarten van Wamel van de uitreiking te zien.

 

23 mei 2016 - Afscheidssymposium Peter van Wingerden

Ter gelegenheid van het afscheid als bestuurslid van Peter van Wingerden vond op maandag 23 mei het symposium Historische verenigingen verleden, en toekomst plaats in de Janskerk.

Programma:

Frans Willem Lantink, de voorzitter van de Historische VerenigingHaerlem, opende het symposium en dankte Peter voor zijn grote en langdurige bijdragen aan de vereniging, waarbij hij als secretaris veel structuur bracht in de zaken en als vicevoorzitter hem frequent verving. Hij illustreerde zijn bijdrage aan de hand van fotomateriaal dat duidelijk maakte hoe de besturen in de loop der tijden zijn geëvolueerd.

Peter Jonquière, voorzitter van de Commissie Behoud Stadsschoon van Delfia Batavorum in Delft gaf een uitgebreide uiteenzetting over zijn vereniging en gaf aan wat door middel van acties gericht op het behoud van het cultureel erfgoed in Delft is bereikt en wat niet. Er wordt lang niet altijd in voldoende mate gebruikgemaakt van de expertise die binnen de vereniging aanwezig is.

Jaap Verschoor, voorzitter van de Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek liet op humoristische wijze zien dat een historische vereniging in het huidige tijdsgewricht een belangrijke toegevoegde waarde hebben.

Ceciel Nyst, regio-archeoloog bij Cultuurcompagnie Noord-Holland toonde aan dat historische verenigingen een belangrijke rol kunnen spelen bij het behoud van het  archeologisch en verhalend erfgoed.

Frans Willem Lantink schetste de dilemma’s die spelen bij het richting geven aan de toekomst van de Historische Vereniging Haerlem.

Peter van Wingerden gaf in een spontane reactie aan hoe belangrijk het voor hem is actief lid te zijn van een vereniging door de betrokkenheid bij anderen die zich op hetzelfde interessegebied bewegen. Het (bestuurs)lidmaatschap van deze vereniging heeft zijn leven verrijkt. De Historische Vereniging Haerlem is een oude vereniging, die eigenaardigheden kent die voor een belangrijk deel zijn gegroeid, en die je niet zomaar kunt vervangen door nieuwe inzichten. Hij gaf de vereniging als cadeau een paar “nieuwe” Goudse pijpen voor de Tademakamer.

Tijdens de levendige discussie die volgde bleek ledenwerving voor velen een heikel punt. Het tegengaan van vergrijzing is een belangrijk streven. Het vaststellen van de doelgroep en het vormgeven van de passende acties vormt voor allen een blijvende uitdaging.

Aansluitend vond een borrel plaats in het Archiefcafé.


10 mei 2016 - Geen prijs, wel belangstelling

Op dinsdag 10 mei jl. vond er in de Tademakamer een bescheiden feestelijke gebeurtenis plaats. Bescheiden vanwege het kleine gezelschap, feestelijk omdat er aandacht werd geschonken aan de Grote Haerlem Mug-prijzen 2016.

De reden dit keer geen prijsuitreiking te organiseren, ligt in het feit er aanvankelijk slechts twee werkstukken op havo- en twee op vwo-niveau (later kwam er nog een derde voor het vwo) binnenkwamen en dat voor een eerlijke wedstrijd toch meer vergelijkingsmateriaal nodig is. Vijf jaar geleden werd gestart met deze wedstrijd, maar de prijzen leden onder steeds geringere belangstelling. In Haarlem hebben de tien scholen van voortgezet onderwijs samen achttien vwo- en havo-afdelingen die elk jaar eindexamenkandidaten afleveren die een profielwerkstuk moeten maken. Natuurlijk werpt niet elke leerling zich op een historisch onderwerp, maar in principe zouden we meer werkstukken kunnen verwachten dan de aantallen die jaarlijks bij ons binnen kwamen: meer dan zes hebben we nooit mogen ontvangen.

De inzendingen van 2016
Voor het eerst was er een werkstuk van het NOVA-College bij. Sacha Wildschut deed onderzoek naar haar eigen genealogie. Haar verslag is te lezen als een handleiding voor ieder die ook genealogisch onderzoek wil doen; ze schroomt zelfs niet om te vertellen in welke valkuilen ze is getuimeld en ze doet aanbevelingen zulks te voorkomen.
Ardjano Mark van het Stedelijk Gymnasium verdiepte zich in de reactie van de grote mogendheden en van Nederland op de Italiaans-Ethiopische Oorlog van 1935-'36. Zijn werk is consistent opgebouwd, zijn conclusies getuigen van oorspronkelijkheid.
Diede Bouwmans en Anouk van der Heijde van het Mendel College onderzochten de oorzaken van de verschillen tussen Oost- en West-Duitsland. Hoewel de vragen die zij zich stelden zeer systematisch zijn doorgewerkt, hebben zij zich wel wat te veel Duitse geschiedenis op de hals gehaald.
Eefje Witvliet van het Coornhert Lyceum bestudeerde de studentenrevoltes in Frankrijk, Duitsland en Nederland in de jaren '60 van de vorige eeuw. Haar eindconclusie dat deze revoltes hebben geleid tot de emancipatie van de jeugd is ontegenzeglijk waar, maar dat ook andere factoren daaraan hebben bijgedragen, zoals bijvoorbeeld de stijging van de welvaart, werd een beetje gemist.
Het feit dat hun grootouders veel hebben meegemaakt tijdens de bezetting, was voor Emma en Thijs Algie van Lyceum Sancta Maria aanleiding de gedwongen segregatie in de Tweede Wereldoorlog te bestuderen. Over het geheel genomen vond de jury dit een met passie geschreven  leerzaam werkstuk. Alles bij elkaar genomen hebben de leerlingen hun moed laten blijken zich met geschiedenis bezig te houden.

De jury, bestaande uit Marlies Quaedvlieg, Freek van Schie en Marion Schut heeft alle werkstukken zorgvuldig gelezen en besproken en de leerlingen tijdens de bijeenkomst op 10 mei haar bevindingen verteld. De Vereniging was blij met het enthousiasme waarmee de makers van de profielwerkstukken de diverse geschiedkundige onderwerpen hebben aangepakt en beloonde hen met een boekenbon, een jaar gratis lidmaatschap en twee Jaarboeken van de Vereniging.

Partir c'est mourir un peu
De werkgroep Jonge Muggen heeft vijf jaar lang met veel inzet getracht door middel van de Grote Haerlem Mug-prijzen de belangstelling van de middelbare schooljeugd voor geschiedenis te stimuleren. Maar na alle vergeefse pogingen meer werkstukken binnen te krijgen, heeft het Bestuur op advies van de PWS-werkgroep van de Jonge Muggen besloten dat deze editie de laatste is geweest. Onze dank gaat niet alleen uit naar de huidige jury, maar ook naar Anja van Zalinge en Piet de Rooij die zich in de eerste twee jaar over de beoordelingen hebben gebogen.

Marjorie Vroom

 

29 april 2016 - Opening tentoonstelling

Klik hier voor de foto's van Maarten van Wamel van de opening van de tentoonstelling Alle arme kinderen naar School in de Hoofdwacht.

 

6 jan 2016 - Nieuwjaarsreceptie


Op Driekoningen hebben wij als vereniging weer het nieuwe jaar ingeluid in de Hoofdwacht. Dineke Lentz presenteerde namens de werkgroep excursies en lezingen het programma voor het komende verenigingsjaar.

Klik hier voor de foto's van Maarten van Wamel.

 

13 oktober 2015 Zilveren legpenning voor stadsorganist Jos van der Kooy

Haarlem kent stadsorganisten, op zich al bijzonder. Ook bijzonder is dat er in de stad veel mooie en bijzondere orgels zijn te vinden, waaronder zelfs twee wereldberoemde, het Christiaan Műller-orgel in de Grote of St. Bavokerk en het Cavaillė Coll-orgel in de Philharmonie. Tot de vaste bespelers van deze orgels behoort Jos van der Kooy. Hij weet de Haarlemse orgeltraditie te verbinden met nieuwe, eigentijdse composities. Het bestuur van de Historische Vereniging Haerlem heeft besloten hem ter gelegenheid van zijn 25-jarig ambtsjubileum de zilveren legpenning van de Vereniging toe te kennen.

De penning werd hem overhandigd tijdens het orgelconcert van 13 oktober in de Philharmonie. Op het programma stonden werken van César Franck, Johannes Brahms, Cor en Piet Kee, Hayo Boerema en Louis Vierne. Met dit programma wordt al duidelijk dat het repertoire van Jos werken uit nagenoeg alle stijlperioden omvat. Helaas was de jubilaris door een fietsongelukje niet zelf in staat het orgel te bespelen, maar studenten en oud-studenten van hem namen met veel plezier deskundig zijn taak over. Gelukkig kon hij wel uit handen van voorzitter Frans Willem Lantink de zilveren legpenning in ontvangst nemen. Niet alleen het feit dat Jos 25 jaar stadsorganist is en dat hij de aanzet gaf tot de restauratie van het Cavaillé Coll-orgel waren aanleiding hem te onderscheiden, maar ook dat hij pleitbezorger is van het Haarlemse culturele erfgoed. In zijn dankwoord prees hij op zijn beurt het werk van de Historische Vereniging Haerlem en noemde hij m.n. de Jaarboeken, die hij altijd graag doorleest. Het concert werd besloten met een toast op de gezondheid van de jubilaris.

Marjorie Vroom. 

Bekijk de foto's hier..


13 juli 2015 De Val van Haarlem: een pyrrusoverwinning

Op maandag 13 juli 2015 heeft de Werkgroep Excursies & lezingen  voor de tweede maal de Val van Haarlem in 1573 herdacht. Ditmaal waren de leden uitgenodigd om in de molen De Adriaan Dr. Erik Swart te horen vertellen over de beginfase van de Opstand in de Nederlanden tegen het bewind van Koning Philips II. Het Beleg van Haarlem krijgt in de geschiedschrijving minder aandacht dan de volgende beleggingen van Alkmaar en Leiden, maar er is voldoende reden de capitulatie van Haarlem enige herwaardering te geven.

De 80-jarige Oorlog moet vooral gezien worden als een binnenlandse oorlog, de Koning afzetten was niet het doel. Toen landvoogdes Margaretha van Parma de onrust in de Nederlanden niet meer kon beheersen, werd de hertog van Alva als nieuwe landvoogd aangesteld. Zijn opdracht was het gezag te herstellen en hij dacht dat met zijn geoefende leger snel voor elkaar te krijgen. Toen zijn leger echter bij Heiligerlee werd verslagen, begon een oorlog die 80 jaar zou duren.

Zijn zoon Don Fadrique de Toledo trok vanuit Brussel op naar het Noorden en vernietigde op die tocht de steden Mechelen en Zutphen. Dat ook Haarlem in de plannen was opgenomen, was duidelijk: Haarlem ligt strategisch precies tussen het Noorden en het Zuiden. De stad stond bovendien bekend als een zwakke stad, dus er werd van uitgegaan, dat de inname snel gerealiseerd zou worden.  

Dat is nogal tegengevallen. Niet alleen Willem van Oranje had een financieel probleem waardoor hij zijn leger moest inkrimpen, ook de Spanjaarden hadden grote moeite de soldij van de soldaten te betalen. Een snelle inname zou een uitkomst zijn geweest, want als je een stad hebt ingenomen, kun je plunderen. Zo lang dat niet gebeurt, blijven de kosten oplopen, want hoe voed je zo'n groot garnizoen?  De winter van 1572-'73 was uitzonderlijk koud, er braken ziektes uit. Bovendien kreeg men ook te maken met desertie. De uitputtingsslag die het Beleg van Haarlem was, wordt  beschreven in het Haerlem Jaarboek 2010 (Brieven aan een Spaanse kapitein, door Barbara Kooij).
Het is best verwonderlijk dat een zwakke stad als Haarlem de tegenstand zo lang heeft volgehouden.

En in die tussentijd kon Alkmaar zich goed voorbereiden op de komst van de Spanjaarden. Toen het uitgeputte leger daar aankwam en er opnieuw een winter voor de deur stond, heeft het zelfs te maken gehad met soldaten die weigerden de barricades te bestormen, omdat ze er niet voor werden betaald. Waarom wij op school nog altijd leren dat bij Alkmaar de victorie begon, is eigenlijk een raadsel ....

Na deze troostende woorden, konden we ons op de smaak van 1573 werpen. Claudia Vandepoel, culinair historisch onderzoekster schotelde ons tarwebroot, carpie van vijsche, witte toert, Spaensche hutspot, kruidkoeck en een glaasje verwarmende Ypocras voor. Dat de aanwezigen na deze avond waarschijnlijk allemaal door en doornat zijn thuisgekomen, zal niemand achteraf betreuren. Vooral niet als we ons de lof die Samuel Ampzing ons Haarlemmers voor de betoonde moed heeft toegedicht, nog eens in herinnering brengen:

Gy hebt den Spaenschen arm voor uwe stad gebroken,
O vrome Bataviers! en sijnen trotz gewroken,
En 't gantsche Vaderland een seker heyl bereyd.
Die krone komt u toe voor uwe dapperheyd!

Marjorie Vroom.

 

24 juni 2015 Algemene Ledenvergadering in Koudenhorn

Op woensdag 24 juni jl. konden ongeveer tachtig leden van onze historische vereniging elkaar begroeten tijdens de jaarvergadering. De locatie was Koudenhorn no. 2, beter bekend als het 'Hoofdbureau van Politie'. Het binnentreden werd aan iets meer veiligheidseisen onderworpen dan wij voor een vergadering gewend zijn en dat is te begrijpen, maar als men eenmaal toegang had, kon men via de binnenplaats naar het bedrijfsrestaurant wandelen waar alles zich die avond zou afspelen. De gebouwen zoals wij die van de buitenkant goed kunnen zien, staan om deze binnenplaats gegroepeerd. Het viel wel op dat vrijwel iedereen liet weten "hier nooit eerder geweest te zijn", en zo hoort het ook…

Na een welkom door de voorzitter, Frans Willem Lantink, werden de (financiële) jaarstukken doorgenomen zoals afgedrukt in Haerlem Jaarboek 2014 en kon het bestuur verantwoording afleggen voor het gevoerde beleid. De kascommissie keurde de stukken goed en er werd een nieuwe benoemd. De financiële situatie werd door de heer Jan-Dirk Enschedé toegelicht. Dit vanuit zijn functie als penningmeester die hij vanavond voor het laatste vervulde. Volgens rooster zou hij deze vergadering aftreden en hij had zich niet verkiesbaar gesteld. Als opvolger is Frits Anema met instemming van de leden benoemd. Ook traden Marjorie Vroom en Martin van Bleek af, zij hadden zich echter wel herkiesbaar gesteld en werden beiden herbenoemd.

Hierna gaf de facilitair manager van het gebouw, René de Jong, aan de hand van een diapresentatie een korte uitleg over de geschiedenis van dit gebouw. Rond 1770 gebouwd was het aanvankelijk het Wees- en Diaconiehuis totdat men in 1810 een locatie zocht om militairen in te kwartieren waardoor dit een kazerne werd. Het gebouw bood daarnaast ook nog enige tijd onderdak aan de Militaire School Haarlem en had diverse functies zoals militair magazijn en mobilisatiecentrum. In de vijftiger jaren van de vorige eeuw veranderden die functies (of verhuisden deze diensten) en werd het vanaf ca. 1960 ingericht als politiebureau en zo kennen wij het nu nog steeds. Recent is dit gebouw nog intern verbouwd en architect Ron Schraverus vertelde daar het één en ander over. Vervolgens kreeg, degene die dat wilde, een rondleiding door delen van dit complex. Uiteraard met een drankje dat deze vergadering bestond uit frisdrank, sapjes en water. Geen alcohol en dat is te begrijpen als men bedenkt dat men na afloop veelal per auto weer naar huis moest en dan kun je als politieorganisatie maar beter het goede voorbeeld geven…

Klik hier voor de notulen van de ALV.  Klik hier voor de foto's van Maarten van Wamel.

Frank-Michiel Boorsma

20 juni 2015 Mechelen is magnifiek!

Met deze kreet proberen zowel het blad Spoor van de NS als de Kampioen Nederlandse toeristen deze zomer naar Mechelen te lokken. Omdat 40 leden van de Vereniging Haerlem op zaterdag 20 juni met de jaarlijkse excursie naar Mechelen meegingen, kunnen we met recht zeggen dat de Vereniging een trendsetter is!

Voorzitter Frans Willem Lantink zette in de bus de redenen voor de keuze van Mechelen uiteen. Niet alleen het Haarlem-Vlaanderenjaar speelde in de overweging mee, ook het feit dat dit jaar 200 jaar Koninkrijk wordt herdacht. Ten slotte de speciale band van Mechelen met Haarlem. Ook daar vonden de Spaanse furie en een beeldenstorm plaats. Rond 1600 was 40% van de inwoners in Haarlem vluchteling uit het Zuiden!

Mechelen was tot de val van Antwerpen in 1585 een belangrijke stad in de Nederlanden. Vooral in de Bourgondische tijd kende de stad een grote bloei. Onder Margaretha van Oostenrijk was Mechelen niet alleen centrum van bestuur en cultuur, maar ook de hoofdstad van de rechtsstaat van de Nederlanden. Wist u dat zelfs Dirk van Bakenes al eens voor een Haarlemse kwestie naar het Hof van Mechelen is gereisd? En wie herinnert zich niet dat enkele jaren geleden in de Bakenesserkerk een tentoonstelling van historische kaarten van Haarlem was te zien? Daarvoor heeft het archief van Mechelen toen de oudst bekende kaart van Haarlem uitgeleend. Het conflict dat het Hof moest beslechten, betrof de inkomsten van de kroegen in de Haarlemmer Hout - toen nog Heemsteeds grondgebied - die Haarlems bier schonken, en waarvoor Haarlem dus ook de belasting wilde innen.

Het programma van de dag dat gezamenlijk werd beleefd, omvatte een vaartochtje op de BinnenDijle, en twee stadswandelingen waarin kerken en historische vrouwen, kortom de geschiedenis van de stad, ruimschoots aan bod kwamen. De vrije tijd kon eenvoudig worden ingevuld met dwalen over de Grote Markt, of door de middeleeuwse straatjes, of met een bezoekje aan een museum, of door het beklimmen van de Sint-Romboutstoren of door eenvoudig op een terrasje te genieten van de Vlaamse sfeer. Het aantal cafés en terrassen overstijgt dat van onze stad ruim, dus ook de inwendige mens kwam deze dag niet te kort. Behalve interessante geschiedenislessen, droegen Carolus bier en Mechelse koekoek, Vlaamse frietjes en handgemaakte garnalenkroketjes ertoe bij dat de jaarexcursie van 2015 als een succes in de annalen van de Vereniging Haerlem kan worden bijgeschreven. Dank aan de werkgroep Lezingen & Excursies! Klik hier voor de foto's.

Marjorie Vroom.
 

7 mei Geschiedenis schrijven met een geschiedenisprijs

Zo beschreef het Haarlems Dagblad de uitreiking van de Grote HaerlemMug-prijzen 2015 op donderdag 7 mei jl. in het Archeologisch Museum. Deze gebeurtenis vond voor de vierde keer plaats. De overwegingen om tot de prijswinnende profielwerkstukken te komen en de uitreiking ervan, werden gedaan door jurylid Freek van Schie.

Lees verder...

Bekijk de foto's hier.

 

25 april Waarom is Haarlem zo mooi?

‘Laten we eens anders kijken naar Haarlem,  zoals een vogel die vliegt van de kust naar Amsterdam’, was de uitdagende oproep van Max van Aerschot, stadsbouwmeester van Haarlem op de bijeenkomst getiteld: ‘Waarom is Haarlem zo mooi?’, georganiseerd door de werkgroep lezingen en excursies. Zo kijken geeft een ander perspectief. We richten ons vaak veel te veel op de ‘gebakken stad’, het oude centrum van Haarlem. Als je op een andere manier kijkt, doen ook de delen ten oosten van het Spaarne op een gelijkwaardige wijze mee. Dat was natuurlijk een mooi thema op de bijeenkomst, die gehouden werd in de Pastoor van Ars kerk, gelegen in Parkwijk. Een van die delen van de stad waarvoor vaak maar weinig belangstelling is. 

De ongeveer dertig aanwezigen hoorden een boeiend verhaal van een bevlogen spreker. Waarom is Haarlem zo mooi? Eigenlijk is dat een onmogelijke vraag. Het water speelt daarbij in ieder geval een grote rol. Maar niet alles is mooi in Haarlem: Max van Aerschot wees daarbij op ‘congestiepunten’, waar autoverkeer stuit op het Spaarne. We moeten nadenken over hoe de stad in de toekomst er uit zou kunnen zien en daarbij moeten we ons er van bewust zijn dat we ‘passanten’ zijn: veel veranderingen zullen we zelf niet meemaken, maar we moeten er nu al wel rekening mee houden, zodat we latere projecten niet onmogelijk maken. Max van Aerschot liet niet na om prikkelende uitspraken te doen, waarvan de PTT toren, als nieuwe Bavo (overal te zien) in ieder geval is blijven hangen.

Het Huis van Hendrik, een woningcomplex  vlakbij de Pastoor van Arskerk gelegen op de hoek van de  Bernardlaan en de Berlagelaan heeft afgelopen jaar de Lieve de Key penning gekregen. Merijn de Jong van het architecten bureau Heren 5 liet zien hoe het ontwerp van het Huis van Hendrik ontstaan is, welke ideeën en inspiratiebronnen een rol gespeeld hebben. De vorm van het gebouw, de differentiatie in hoogte, de keuze van de kleur van de stenen etc.  Kunstenaar Boris Tellegen heeft op de gevel een gemetseld kunstwerk aan gebracht. De huur- en koopwoningen liggen rond een gemeenschappelijke binnentuin ontworpen door Boto van der Meulen. Er kwam ook nog antwoord op een dringende vraag: waarom eigenlijk het Huis van Hendrik? Een eenvoudig antwoord: het klinkt goed en het is ook een verwijzing naar Hendrik Berlage.

Na de twee lezingen kon men eerst de Pastoor van Arskerk bekijken, een ontwerp van Gerard Holt, sinds enige tijd rijksmonument.  Daarna volgde, onder leiding van Merijn de Jong, een wandeling rond het Huis van Hendrik en een bezoek aan de tuin.

Klik hier voor de foto's.

 

 

21 maart 2015 Rondleiding in het complex van de Doopsgezinde Gemeente

Karen Schenk, lid van de Werkgroep gebouw en omgeving, is in 2013 afgestudeerd als architectuurhistoricus. Om meer ervaring op te doen is zij daarna gestart met een onderzoek naar het kerkcomplex van de Doopsgezinde Gemeente gelegen tussen de Grote Houtstraat en de Frankestraat. Daarbij richtte zij zich vooral op de uitbreiding van het complex in 1902 door architect J.A.G. van der Steur. OP 21 maart 2015 heeft Karen een rondleiding gegeven in het kerkgebouw, ook in de ruimtes die normaal gesproken niet toegankelijk zijn voor publiek.
Klik hier voor de foto's.

 

28 jan 2015 - Gevelstenenlezing

Lezing door Peter van Graafeiland over Haarlemse gevelstenen. Hierbij enige foto's.

 

 

 

 

 

 

 

 

6 jan 2015 - Nieuwjaarsreceptie

Op Driekoningen hebben wij als vereniging weer het nieuwe jaar ingeluid in de Hoofdwacht. Dineke Lentz presenteerde namens de werkgroep excursies en lezingen het programma voor het komende verenigingsjaar. Een hoogtepunt in 2015 is zeker de geplande jaarexcursie naar Mechelen, het valt samen met het Vlaanderenjaar van de gemeente Haarlem. Ook krijgt het nieuwe initiatief van de viering van de ’13 juli’ weer een interessant vervolg. Marjorie Vroom vertelde op de nieuwjaarsreceptie over de laatste ontwikkelingen rond de restauratie van de Romeyn de Hooghe-kaart, het Noord-Hollands Archief heeft originele delen van de kaart uit de tijd van de kaart zelf die ook bij de restauratie gebruikt kunnen gaan worden. De terugkeer van de kaart komende maanden in de Hoofdwacht zal zeker met een ‘happening’ gevierd worden. En traditiegetrouw hield de Haarlemse stadsdichter het niet bij één nieuwjaarsgedicht op de nieuwjaarsreceptie maar gaf hij een heuse bloemlezing uit recent werk. 

Een punt van aandacht én een opgave voor het bestuur in het komende jaar is ons ledenbestand. Ledenwerving verdient aanhoudende zorg. Veel wordt hier gedaan tijdens de openstelling van de Hoofdwacht door de gastvrouwen en gastheren. Maar een nieuwe, extra  impuls is echt nodig. Het bestuur wil dit jaar met nieuwe voorstellen komen.  Wij hopen daarnaast ook dat onze leden als ‘ambassadeurs’ van onze mooie vereniging willen optreden. Kent u vrienden, kennissen, collega’s die wellicht voor het lidmaatschap te interesseren zijn?

Ik hoop velen van u weer te ontmoeten bij één van de activiteiten van de Historische  Vereniging Haerlem in 2015!
Frans Willem Lantink, Voorzitter

Klik hier voor de foto's van Maarten van Wamel.


 

Een impressie van de thema avond “Op de bres voor behoud van kwalitatief goed restauratiewerk”.

De vraag op welke manier het behoud van ons cultureel erfgoed voor de toekomst gewaarborgd kan worden, stond centraal op de thema avond van 4 november 2014, georganiseerd door de Historische Vereniging Haerlem.
Aanleiding hiertoe was de lezing van Wim Eggenkamp een jaar eerder, waarin hij de stand van Monumentenzorg in Nederland uiteen zette. Het goede nieuws was dat niet meer dan 10% van het Monumentenbestand ingrijpende restauratie behoeft, en dat dit een normale toestand wordt geacht. Hij voorzag grote zorgen op het gebied van kennis en kunde waar het gaat om in de toekomst restauratiewerkzaamheden te kunnen blijven uitvoeren. “Vooral op vmbo en mbo niveau is de situatie dramatisch: het aantal leerlingen en daarmee het aantal opleidingen, loopt sterk terug “, aldus de heer Eggenkamp.
Alleszins een reden om op plaatselijk niveau met onderwijsmensen, opdrachtgevers van restauratiewerkzaamheden aan hofjes en kerken en aannemers van gedachten te wisselen, hoe het tij te keren.
Een groot aantal belangstellenden vormde een aandachtig gehoor voor de drie inleidingen waaruit de betrokkenheid bleek om vanuit de eigen discipline mee te werken aan instandhouding van het ambacht.

lees verder...

 

26 nov 2014 - In Haarlem geen geweld

Geen wonder, dat een ontwerp voor een nieuw stadswapen met deze spreuk de eerste prijs krijgt! Bovendien was het wapen uitgevoerd in een opvallende vlakverdeling en in mooie kleuren. Meike Degens kreeg uit handen van cultuurwethouder Jack van der Hoek een boekenpakket voor haar klas 6c van de St. Bavoschool en een bon voor iets voor haarzelf.

Om de verjaardag van Haarlem te vieren, kwamen dit jaar op woensdag 26 november maar liefst vier schoolklassen naar het stadhuis. In deze klassen waren de prijzen gevallen voor de jaarlijkse tekenwedstrijd, die de gemeente naar aanleiding van de Haarlemse herdenking van de stadsrechten onder de groepen 6 van de basisscholen uitschrijft. Opdracht ditmaal: maak een nieuw stadswapen, maar mét aan beide zijden zeemeerminnen.
Die uitdaging werd door 623 leerlingen van 16 verschillende scholen opgepakt. De jury die alle inzendingen moest beoordelen, had daardoor een omvangrijke klus. Niet alleen waren er zeer oorspronkelijke en behartenswaardige nieuwe spreuken bedacht (zoals bijvoorbeeld 'Wees aardig voor elkaar' en 'Wees vrij, en vecht voor dat recht'). Maar ook waren er erg originele uitvoeringen van de opdracht bij. Na wikken en wegen kwam toch er een eindoordeel uit. Een eervolle vermelding gaat er naar Riochar Jacobi van de St. Bavo Koorschool, de derde prijs is voor Davy Dekker van De Focus, en de tweede prijs voor Rhobin van Tilburg van De Peppelaer.

Alvorens de uitslag bekend werd gemaakt, vertelde de wethouder over de stadsrechten en vertelde hij ook, dat hij zich de vroeger in zijn klas hangende schoolplaat 'Tournooi op 't Sant' van Isings nog goed herinnerde. Hij zei er trots op te zijn, dat hij nu mag werken in het gebouw dat daar op staat. Na het zingen van het verjaardagslied voor Haarlem, trokken de kinderen op excursie naar de Hoofdwacht, die eveneens op de bewuste schoolplaat staat en waar zij die zelf konden bekijken. Ook bezochten zij het Noord-Hollands Archief, waar het stadsrecht tevoorschijn werd gehaald. Na een poppenkastspel in het stadhuis en een muzikaal optreden van het Ampzing Genootschap keerde de rust weer in de Gravenzaal. Op naar volgend jaar viering van 770 jaar stadsrechten!

Marjorie Vroom.

 

 

 

 

 

 

12 nov 2014 - Voetzoekers in Haarlem

Opgraving

'Anja gaat over lijken' stond er eens in het Haarlems Dagblad. Dat is eigenlijk niet juist. Als er Haarlemmers uit de 15e eeuw worden opgegraven, dan zijn ze immers al lang tot botjes gereduceerd. Maar dan nog is het interessant om te horen hoe die inwoners hebben geleefd en waaraan ze zijn overleden. Als Anja (van Zalinge, hoofd Archeologische Dienst Haarlem) het woord neemt, hangt iedereen aan haar lippen.
           
Dat was ook woensdag 12 november in de Hoofdwacht het geval. Eerst kregen de aanwezigen te horen wat er aan het graafwerk vooraf gaat. Bodemvondsten zijn de enige bron uit het verleden waaraan we kunnen afleiden hoe de menselijke bewoning is geweest. Tegenwoordig vinden er continue werkzaamheden in de bodem plaats. Plaatsing van ondergrondse vuilcontainers en parkeermeters, aanleg van rioleringen en bedradingen kunnen er de oorzaak van zijn dat archeologische vondsten beschadigd raken of vernietigd worden. Door de Wet op de Archeologische Monumentenzorg zijn gemeenten verantwoordelijk voor het archeologisch erfgoed. Gelukkig is er in Haarlem een stadsarcheoloog en een Archeologische Dienst. Hun vondsten en uit onderzoek verkregen gegevens worden zorgvuldig bewaard. En in het Archeologisch Museum Haarlem ook voor iedereen te zien.

Graven op de Botermarkt
Alvorens de spade de grond in gaat, vindt er eerst uitgebreid onderzoek plaats. Als de verwachting bestaat iets te vinden, worden bodem- en stadskaarten geraadpleegd, gevolgd door booronderzoek en proefsleuven. Aan de hand van de werkzaamheden voor de plaatsing van drie ondergrondse vuilcontainers op de Botermarkt werden we meegenomen naar de 15e eeuw. Toen stond daar aan de rand van de stad  – de Oude Gracht vormde immers lange tijd de stadsgrens –  de Sint Gangolfskapel met het bijbehorende gasthuis. In een gasthuis waren reizigers en zieken (leprozen!) letterlijk 'te gast', dit in tegenstelling tot herbergen waar men voor onderdak betaalde.

Na de grote stadsbrand in 1576 was er geen noodzaak meer het afgebrande gasthuis te herbouwen, de plek werd Ossenmarkt en later Botermarkt. De vuilcontainers moesten komen tegenover drogisterij Van der Pigge, dus aan de rand van het grafveld van het gasthuis. Het was daarmee zeker dat er vondsten konden worden verwacht. Aangezien de kosten tegenwoordig streng bewaakt moeten worden, wordt er geen centimeter groter gat dan noodzakelijk uitgegraven. En zo kon het dus gebeuren dat er skeletten zonder voeten werden aangetroffen. Zoeken naar voeten is dus een aardige klus voor volgende generaties.

Veel nieuwe informatie

Desalniettemin  heeft de Archeologische Dienst uit het aangetroffen materiaal heel wat kunnen afleiden. Geslacht, lichaamslengte, leeftijd bij en oorzaak van overlijden, het is allemaal met moderne onderzoeksmethoden te achterhalen. Zelfs waar men heeft gewoond en waar men vandaan kwam. Zo zijn bijvoorbeeld de skeletten die aan het Donkere Begijnhof zijn gevonden, voornamelijk van vrouwen en zeer kleine kinderen. Logisch, begijntjes zijn vrouwen, de kleine kinderen vondelingen en doodgeborenen. Begijnen zijn ook veel minder op jonge leeftijd overleden of vertoonden ziekten aan het skelet, het Begijnhof was immers een veilige woonomgeving, ook met betere voeding.

Tentoonstelling
Naar aanleiding van de opgedane kennis over eeuwenoude botten is er in het Archeologisch Museum Haarlem een tentoonstelling te zien. Deze tentoonstelling 'Cold cases in de Nederlandse Archeologie: cold case Haarlem' loopt t/m 19 april 2015. Ten slotte: de menselijke resten zijn op 13 november in een plechtige bijeenkomst bijgezet op de Algemene Begraafplaats aan de Kleverlaan.   
Marjorie Vroom.

 

20 sep 2014 - Van de stad naar het groen, langs de Brouwersvaart naar de duinen

De werkgroep Parken en Groen verzorgde op zaterdag 20 september een wandeling over het Brouwersvaartpad. Vijftien enthousiastelingenmeldden zich aan de start om onder leiding van Joost Post meer te zien en te weten te komen van de geschiedenis van het onder veel Haarlemmers geliefde wandelpad.

Niet veel mensen weten dat de Brouwersvaart oorspronkelijk de bovenloop was van een beek die tot de demping in 1867 bij het Slepershoofd in het Spaarne uitmondde. Daarom lag de start van de wandeling hier en niet aan de Zijlsingel. De loop van de beek volgend langs Oude Groenmarkt, Spekstraat, Prinsenhof en Raaks viel er dan ook veel te vertellen en te zien.

Tijdens de wandeling viel op dat het Houtmanpad, het landelijk deel voorbij de Randweg, flink onder druk staat van wandel- en fietsverkeer. Het plan van de gemeente Haarlem om het bestaande schelpenpad te vervangen of uit te breiden met een geasfalteerd fietspad, valt dus te verdedigen. Tijdens de wandeling werd hierover uitgebreid gediscussieerd, maar geen overeenstemming bereikt.

Het Brouwersvaartpad maakt onderdeel uit van een netwerk van fiets- en wandelpaden die de belangrijkste groenstructuren van Haarlem met elkaar verbindt. De werkgroep zet zich in om deze routes te behouden, te verbeteren en waar mogelijk in ere te herstellen. Voor wie de route eens na wil lopen: bij de Vereniging Haerlem is de folder ‘Het Brouwerspad’ te bestellen waarin de wandeling van de Zijlsingel tot het Brouwerskolkje staat beschreven.

Joost Post, werkgroep parken en groen

Klik hier voor de beschrijving van de wandeling.








 

Afb. 1 Op de kaart van Romeijn de Hooghe uit 1688, die in de hal van de Hoofdwacht hangt en waarvoor dit jaar een restauratieproject is gestart, staat in de randversiering een panorama op Haarlem. Midden op dit panorama zien we de Brouwersvaart naar de Raakstorens lopen.

Afb. 2 Foto uit 1859 van de Raaks naar het oosten kijkend, ter hoogte van waar tegenwoordig de publiekshal van de gemeente Haarlem staat. De Raaks was het gedeelte van de Brouwersvaart dat binnen de veste lag. (bron: NH Archief)

 

Kleur kan architectuur maken of breken

De oude situatie “Kleur kan architectuur maken of breken", en huisschilders uit het verleden wisten dat als geen ander. Zij beheersten de technieken om kostbaar marmer en dure houtsoorten tot in de perfectie met verf te imiteren en zij konden bouwfouten met verf verdoezelen. Bovendien was het kleurgebruik dat zij in een stad toepasten als ondersteuning van de architectuur veel diverser dan vandaag de dag. Onder verflagen met kleuren die wij tegenwoordig als “monumentaal”ervaren –grachtengroen en Bentheim (gebroken wit) – blijken dikwijls oude verflagen in gewaagde kleuren als bloedrood en kerriegeel te zitten”. Geciteerd wordt drs. J.J. de Haan, wethouder van Cultuur, Werk en Inkomen van de gemeente Leiden, uit zijn inleidend woord bij de publicatie over historische buitenkleuren in de Sleutelstad. De gemeente Leiden was opdrachtgever voor een onderzoek naar het historisch kleurpalet van deze stad.

Een uiteenzetting over historisch kleurgebruik op buitengevels door Olga van der Klooster was een interessante, leerzame en passende aanloop naar een discussie over een dreigend tekort aan ambachtslieden in de restauratiesector op 4 november jl. in de Hoofdwacht te Haarlem.
Van der Klooster, kunsthistoricus en kleurenonderzoeker wist op een levendige manier, voorzien van beelden, in het kort de inhoud van haar onderzoek naar het historisch kleurgebruik in Leiden over te brengen op de talrijke aanwezigen: regenten en besturen van hofjes- en kerkmonumenten, aannemers en restaurateurs als ook onderwijsvertegenwoordigers. Welke technieken en verfmiddelen paste de schilder vroeger toe, welke kleuren bepalen en bepaalden de buitenarchitectuur en welke rol speelden de bouwmeester en de schilder bij de kleurkeuze? Het vier-jarig onderzoek heeft een Leids kleurenpalet opgeleverd en bevat vijftig historische kleuren. De stalenkaart is bedoeld als een hulpmiddel voor al diegenen die hun oude woonhuis, bedrijfspand van een historisch verantwoorde kleur willen voorzien.
Bij de opstelling van de stalenkaart zijn naast handmatig onderzoek met het scalpelmesje in oude verflagen, ook de resultaten van archiefonderzoek en de kleuren van de historische Leidse stadsgezichten op schilderijen en prenten verwerkt. De kleuren van verven van vroeger op basis van lijnolie en pigmenten zijn vertaald naar moderne verfproducten veelal op synthetische basis. Op een vraag of het Leidse kleurenpalet overeenkomsten zou kunnen vertonen met een “Haarlems Palet” zei Van der Klooster dat, in de 17e en 18e eeuw op bouwgebied tussen de Hollandse steden nauwe contacten bestonden. Evenals Leiden heeft Haarlem een groei- en bloeiperiode gekend, Situatie nawaarin particuliere woningbouw, en bouw van openbare voorzieningen, weeshuizen, kerken, hofjes en ziekenhuizen een onderdeel zijn gaan vormen van wat nu de historische binnenstad wordt genoemd en een beschermd stadsgezicht is. De bouwmeesters die in Leiden werkten, bouwden ook in Haarlem of Den Haag. Het kleurenpalet dat op historische stadsgezichten is weergegeven, stemt voor de verschillende steden sterk overeen.
Haarlem telt 1149 rijksmonumenten en 1238 gemeentelijke monumenten. Al deze gebouwen doorlopen een onderhoudstraject, waarvan het buitenschilderwerk een onderdeel vormt. Met de ervaring die in Leiden is opgedaan, is het goed voor te stellen dat de historische buitengevels, ook van hofjes en kerkmonumenten, een kleurrijker beeld zullen laten zien wanneer deze geschilderd zouden zijn aan de hand van een Haarlems Kleurpalet, dan thans het geval is.

De kleurstalenkaart Leiden is onderdeel van de publicatie: “Van Leidse schilders Mette groote quast”( ook goed te gebruiken bij lessen over de geschiedenis van het schildersambacht en kleurenleer in HBO, MBO en VMBO onderwijs). Auteur:  Olga van der Klooster. Te bestellen bij: Primavera Pers. Prijs: € 14,50

Naschrift: Martin Busker, voorzitter van de stichting  Haarlemse Geveltekens zet zich al jaren in voor kleurreconstructie bij gevelstenen. Een aantal daarvan hangt in hofjes. Olga van der Klooster was in opdracht van de Gemeente Haarlem begonnen met archiefonderzoek naar historisch kleuronderzoek.  Zij wil hier graag mee verder gaan.

  

 

 

 

Restauratie St. Bavo toont nut en noodzaak ambachtsvak


Op 18 september j.l. vond in de Kathedrale Basiliek St. Bavo een groots opgezette Ambachtsdag met de focus op metselwerk plaats. De St. Bavo is met 26 miljoen euro op dit moment het grootste restauratieproject in Nederland. Tijdens de werkzaamheden aan het gebouw is gebleken  hoe urgent het is om het ambachtsvak te herwaarderen, de specialistische kennis te behouden en een prominente plaats te geven in het beroepsonderwijs.
De vele bezoekers aan deze dag – afkomstig uit het hele land - uit de aannemersbranche, metsel- en voegbedrijven, architecten, medewerkers van Monumentenwacht en van Gemeenten lieten zich informeren en deelden kennis omtrent materiaalonderzoek, grondstoffen, schadeanalyses, reinigings- en uitvoeringstechnieken.
De theorie die tijdens de lezingen aan bod kwam, werd in workshops en demonstraties vertaald naar de praktijk. Diverse demonstraties toonden hoe nieuwe bijpassende bakstenen te maken, hoe bouwkeramiek te restaureren en hoe d.m.v. eenvoudige proefjes te achterhalen is in hoeverre zouten in de gevel schade hebben veroorzaakt.
In de pauze was het mogelijk een rondleiding door de St. Bavo te volgen onder leiding van specialisten die bij de restauratie betrokken zijn geweest. Zij vertelden over de tijdens de herstelwerkzaamheden aangetroffen schades en de gekozen oplossingen.
Deze dag is een stimulans geweest voor alle partijen betrokken bij de instandhouding van het cultureel erfgoed in Nederland. Deze dag geeft ook aan hoe belangrijk het is om het ambacht vak te stimuleren en te propaganderen daar de getoonde werkzaamheden alleen uitgevoerd kunnen worden door mensen die het vak verstaan. De organisatie van de dag was in handen van Hobeon  (Certificeringsinstituut),  Van Hoogevest Architecten, en de Kathedrale Basiliek St. Bavo.
Meer over de geschiedenis van de Sint Bavo op deze website onder activiteiten gemist “getooid als een bruid”.

 

Haarlem en Angers, 50 jaar een vriendschapsband

Al meer dan twee jaar geleden zijn enkele leden van de werkgroep Lezingen & Excursies begonnen met de voorbereidingen voor een bezoek aan de Franse stad Angers om de 50-jarige jumelage met Haarlem te vieren. Regelmatig hielden zij ons op de hoogte van de plannen. Toen het eerste voorlopige reisschema bekend werd, stroomden de aanmeldingen binnen. De verwachtingen waren derhalve hoog gespannen.

Op weg naar Angers

Nu de reis achter de rug is, kan zonder meer gesteld worden dat geen enkel reisbureau kan tippen aan wat onze eigen mensen hebben opgezet en uitgevoerd. Zo'n gevarieerd  programma vind je in geen enkele reisbrochure. In een begeleidende auto van Aad Prent en een comfortabele touringcar met een uitstekende chauffeur gingen op zondag 31 augustus 54 leden op weg naar Angers. Onder leiding van Daphne Duyne, die ons in de bus deskundig op de hoogte bracht van het reisprogramma en de Franse historie. Bij de tussenstop in Rouen leidde zij ons door het historische deel van de stad en werd de Cathédrale Notre Dame bezocht. De eerste dag in Angers is helaas overschaduwd door het onwel worden van een van de deelneemsters. Toen bleek weer eens wat een goede gids vermag. Dankzij haar uitstekende kennis van de Franse taal en de doortastendheid van Daphne, is er adequaat gehandeld en is de patiënt naar de Nederlandse geneeskundige zorg overgebracht.

Gevarieerd programma

Het zou te ver voeren om over alle onderdelen van het programma uitvoerig verslag te doen.  Bezocht werden het Troglodytendorp Rochemenier,  de champignonkwekerij Le Saut aux Loups, de wijnkelder van Bouvet-Ladubay, de leisteenmijn La Mine Bleu, het kasteel van Serrant en de fabrieken van Cointreau. Uiteraard bracht ook iedereen een bezoek aan het Kasteel van Angers, waarin de beroemde tapijten van de Apocalypse te zien zijn. De prachtig geïllustreerde handleiding van Wim Slik deed daarbij goede diensten.

Het hoofddoel van de reis was uiteraard aandacht te schenken aan de 50-jarige jumelage. De groep is ten stadhuize ontvangen door de vice-présidente van het gemeentebestuur mevrouw Maryse Chrétien. Na mooie woorden over 50 jaar wederzijdse vriendschap bood onze voorzitter Frans Willem Lantink de stad een zilveren mug aan. Deze mug is speciaal voor de gelegenheid vervaardigd door Rosita van Wingerden, die met haar exposities in de Hoofdwacht tijdens de Kunstlijn geen onbekende is. Bij de aanbieding werd ook de heer Toon Wopereis in het zonnetje gezet. Hij was er 50 jaar geleden als raadslid voor de KVP bij toen burgemeester Cremers van Haarlem het jumelage-verdrag ondertekende.

De lezing van de heer Sylvain Bertoldi, directeur Archieven, Documentatie en Fotografie van Angers heeft ons meer inzicht gegeven in het heden en verleden van de stad. Bij de stadswandeling aan het einde van de week bleek dan ook dat er goed door de Haarlemmers was opgelet.

Niet onvermeld mag blijven dat de dames van de OCIA (Office de Coöperation Internationale d'Angers) een tentoonstelling hadden ingericht waarvoor niet alleen schilders uit Angers, Haarlem en Osnabrück werken hadden ingebracht, maar waar ook een historisch overzicht was te zien van de jumelagehistorie van deze steden. Tevens werd de 40-jarige jumelage van Angers met Bamako herdacht met een tentoonstelling. Een feest in La Salle du Doyenné besloot de feestelijkheden.

Net als bij de vorige reis van de Vereniging naar Angers, werd overnacht in het klooster Le Bon Pasteur. Misschien is een aantal Angers-g-Angers meewarig aangekeken door hun omgeving als ze zeiden dat ze in een klooster zouden slapen. Maar wie er is geweest, weet hoe ontspannen en goed verzorgd dit verblijf is. Desondanks is niemand ingetreden en ging ieder zondag 7 september weer tevreden naar ons eigen Haarlem terug.

Marjorie Vroom.

Mocht u de diavoorstelling op een tablet niet kunnen zien hieronder, bekijk de foto's dan hier...

 

 

 

 

13 juli 2014 - Val van Haarlem

Zonder de Val van Haarlem in 1573 zou er geen Victorie in Alkmaar zijn geweest! Maar de datum 13 juli, waarop 441 jaar geleden de overgave aan de Spanjaarden werd getekend, staat niet meer in het collectieve geheugen van de Haarlemmers gegrift. Het wordt tijd dat dat verandert, vindt de Historische Vereniging Haarlem. De vereniging hoopt dat de bijzondere datum over negen jaar, als het 450 jaar geleden is dat de stad zich overgaf, groots te kunnen herdenken. Lees verder.....

 

25 juni 2014 - ALV in Seinwezen

Woensdagavond 25 juni vond de jaarvergadering van onze vereniging plaats en ook dit jaar was het gelukt om een opmerkelijke locatie te vinden, het gebouw van het Seinwezen, vlak langs het spoor nabij de Kinderhuissingel. Ongeveer 65 leden waren naar dit wat afgelegen gebouw aan het spoor gekomen om na de koffie te vernemen wat de plannen voor het komende seizoen zijn en hoe het ons het afgelopen jaar vergaan is. De penningmeester, Jan Dirk Enschedé toonde ons de jaarcijfers bestaande uit begroting, resultaten en balans. Een punt van zorg noemde hij de hoge (en stijgende) kosten van de publicatie van de Nieuwsbrief. Hierdoor is het niet ondenkbaar dat wij deze ooit digitaal zullen gaan ontvangen. Dat leverde de discussie op over de vraag of wij dan niet, naast ons Jaarboek, een mooi visitekaartje prijsgeven. Een tweede discussie die zou volgen, ging over wat wij vonden van het voorstel de contributie te verhogen van €20,-- naar € 25,-- (en voor duolidmaatschappen van € 30,-- naar € 37,50). Dit zal het eigen vermogen ten goede komen omdat we nu daar jaarlijks enigszins op interen. Er waren enkele tegengeluiden, maar ook de opmerking (van Henk Vijn) dat we het eigenlijk over 'twee kopjes koffie per jaar' hebben dus waar praten we over. Uiteindelijk gingen de leden akkoord met deze contributieverhoging. De suggestie van Mariska Krikken om voor jongere leden, studenten etc. (18 - 25 jaar) een lagere contributie te introduceren om hen over de streep van het lidmaatschap te trekken, vond veel bijval en zal door het bestuur op haalbaarheid worden onderzocht.

Er waren enkele bestuursveranderingen. Maria van Vlijmen, Wim Slik en Joan Patijn traden af en hebben zich niet herkiesbaar gesteld. Wim Slik was niet aanwezig, maar voorzitter Frans Willem Lantink sprak lovende woorden en overhandigde een mooie bos bloemen aan Maria van Vlijmen en Joan Patijn die zelf ook nog even het woord nam en benadrukte dat ze terug keek op een plezierige samenwerking met bestuur en werkgroepleden en dat zij altijd met veel plezier tijdens de nieuwjaarsbijeenkomsten het jaarprogramma presenteerde. En daar hebben de leden ook veel waardering voor gehad getuige het luide applaus dat hierop volgde.
Hierna werd Peter van Wingerden herkozen tot bestuurslid in de functie van vicevoorzitter en hij wordt opgevolgd door Harco Gorter die vanaf nu secretaris van de vereniging is.
Tenslotte een terugblik op de (extra) ledenvergadering die is gehouden op 18 december 2013. De statutenwijziging hieruit voortkomend conform het beleidsplan van de vereniging is nader toegelicht. Zo is de naam van de vereniging nu vastgelegd als Historische Vereniging Haerlem en zijn ook de werkgroepen afzonderlijk benoemd.

Na dit huishoudelijk gedeelte kregen wij een kleine rondleiding door het gebouw van Seinwezen door Baud Schoenmaeckers, directeur van het bedrijfsverzamelgebouw dat sinds 2001 in dit  industrieel erfgoed uit 1914 is gevestigd. Het pand was lange tijd in gebruik was hoofdgebouw van het Seinwezen der Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij (HIJSM). Hieruit zou later de NS voortkomen. Van hieruit werd onderhoud van het spoor, aan de wissels, de seinen en de overgangen verzorgd. Velen kennen het gebouw van de buitenkant wel, omdat het vanuit de trein goed te zien is. Vervolgens konden de leden zelf wat rondkijken, napraten, netwerken en andere plannen voor de vereniging bedenken en genieten van een glas wijn, water of bier.

Klik hier om de ALV foto's van Maarten van Wamel te zien.



Frank-Michiel Boorsma

 

 

Uitreiking Haerlem Jaarboek 2013

De presentatie van het Jaarboek 2013 vond plaats op woensdag 11 juni 2014 in de Doelenzaal van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland. Dr. Janneke Tump hield een korte inleiding over haar artikel ‘Lezende ambachtslieden’. Het eerste exemplaar werd aangeboden aan Lotte Sluyser, directeur Bibliotheek Zuid-Kennemerland.

Klik hier om alle foto's van Maarten van Wamel van de uitreiking te zien.

 

7 juni 2014 - Luilakwandeling "natuur in de stad"

Voor de traditionele Luilakwandeling kwamen tegen 8 uur ruim 20 Haerlemleden in de Hoofdwacht bijeen. Daar had Joan Patijn samen met haar man Albert de koffie met koek en cake al klaar staan.

Na een eerste uitleg over de ecologische situatie van de omgeving van Haarlem vertrokken we onder de deskundige leiding van enkele gidsen van het I.V.N. voor een wandeling door het centrum, met name gericht op het (bijzondere) groen in de stad. En dat werd een echte verrassingstocht. Plaatsen bekijken waar je vaak langs komt, maar eigenlijk nooit let op het bijzondere groen dat er is, zoals b.v. op de binnenplaats van de Janskerk, waar zeer zeldzame varensoorten te zien zijn. Bekijk de muren bij de ingang maar eens met wat meer aandacht. En zo ging dat ook op vele andere plaatsen. Zo bleek ook de begroeiing van de Spaarnekade tussen Korte Veerstraat en Gedempte Oude Gracht een lust voor het oog met meerdere speciale planten die daar tussen de stenen vandaan komen. Ook de dieren kregen aandacht zoals vlinders in Egelantiertuin en vogels, Vlaamse gaai op het Prinsenhof en (alleen gehoorde) groenling op de Bakenessergracht en gierzwaluwen op de hoek Pieterstraat/Nieuwe Kruisstraat.

Na ruim 2 uur wandelen stond Joan weer klaar met koffie, krentenbollen en stroopwafels bij de tuin naast de Jopenkerk. Daar kregen we vanuit het Platform Haarlem Groener nog uitleg over hun werk en tuin aldaar. De moeite waard om eens te gaan bekijken. Tot slot langs het Prinsenhof weer naar de hoofdwacht. Al met al een hele leuke en leerzame wandeling langs de plekken die we al zo goed dachten te kennen, maar waar we veel nieuwe dingen zagen, met dank aan de geweldige organisatie door Joan Patijn en de deskundigheid en enthousiasme van de gidsen.

Klik hier om de foto's van Henk Michels bekijken.

Henk Michels

 

10 mei 2014 - Haerlemmers naar Gouda

Zaterdag 10 mei treinden 30 Haerlemmers voor de Jaarexcursie naar Gouda, waar zij in de Van der Vormkapel van de Sint-Janskerk met koffie en een stroopwafel werden ontvangen door de Historische Vereniging Die Goude. Voorzitter Gerard van Ham vertelde ons over zijn vereniging en over de historie van de kapel, die in 1934 is aangebouwd en waarin we de prachtige 'regulierenglazen' uit het voormalig klooster van de Regulieren van Stein bij Haastrecht konden bewonderen.

Daarna kregen we van de gidsen Corrie de Jong en Maurits Tompot, de koster, een rondleiding door de kerk. Het was jammer, dat het zo'n sombere regenachtige dag was. Toch waren de 72 glazen (= gebrandschilderde glas-in-loodramen) goed te zien, hetgeen nog eens extra aangeeft wat er een geweldige kleurenpracht van deze ramen uitgaat. De glazen zijn gemaakt in de periode 1555-1603, voor een deel ontworpen door de gebroeders Crabeth. Die zochten ook zelf sponsors om de glazen te financieren. Zo zijn er glazen van Filips II, van de Staten van Holland en van steden waar Gouda een band mee had. De band met Haarlem is niet alleen zichtbaar in het 'Haerlem-raam', maar ook in de afbeelding van Nicolaas van Nieuwland, wijbisschop van Utrecht. Tijdgenoten noemden hem de Wijnbisschop of Dronken Claasje. Van Nieuwland werd in 1562 de eerste bisschop van Haarlem. We zien ook het familiewapen van Pieter Kies, burgemeester van Haarlem tijdens het Spaanse beleg. De glazen zijn in de Tweede Wereldoorlog voor een deel opgeslagen geweest in speciale kunstbunkers in de duinen bij Vogelenzang. Ook zijn er aanwijzingen dat de bouwheer van de kerk Floris V zou zijn, de zoon van Willem II, die Haarlem stadsrechten gaf. Net als in dat van Haarlem vinden we de kleuren rood en wit terug in het stadswapen: de schutspatroon van Gouda is Johannes de Doper en zijn symbolische kleuren zijn rood en wit. En dan bevindt zich ten slotte in de kerk ook nog eens het graf van Dirk Volkertszoon Coornhert, de man die in onze Hoofdwacht zijn geschriften heeft gedrukt.

Na deze rondleiding begaven we ons naar de Spiegeltent aan de Turfmarkt. Deze tent – gebouwd in 1912 - heeft in Scheveningen gestaan, maar woei tijdens een storm in 1976 om. Gelukkig kan er nu weer in worden gedanst, muziek gemaakt en geluncht. Helaas bleek ook na de lunch de regen niet te zijn opgehouden, wat niet wegneemt dat ieder genoot van de wandeling door de oude stad. Voor velen was de stad zelfs een echte 'eye-opener': onbegrijpelijk waarom Haarlemmers zo weinig bekend met Gouda zijn. De excursie werd besloten met drankjes en harmonicamuziek in het Museumhavencafé. En toen begon de zon te schijnen...

Marjorie Vroom.

Klik hier om de foto's van Henk Michels bekijken.

 

1 april 2014 - Een florijn voor Romeyn!

Romeyn gerehabiliteerd en nu: een florijn voor Romeyn! Op 1 april – en dat is geen grap – is Romeyn de Hooghe in de Hoofdwacht gerehabiliteerd en is de eerste aanzet gegeven tot de restauratie van zijn vogelvluchtkaart van Haarlem.

Alexander de Bruin, conservator van het Noord-Hollands Archief en Francien van Daalen van Van Daalen Papierrestauratie vertelden voor een volle zaal wie Romeyn de Hooghe was en wat er aan de hand is met onze kaart van Haarlem.

Reputatieschade en roem
In Amsterdam, de stad waar Romeyn de Hooghe in 1645 werd geboren, was zijn reputatie niet best. Hij heeft er de nodige processen aan zijn broek gekregen. Niet alleen vanwege het maken van erotische prenten, maar ook omdat hij dikwijls overhoop lag met het stadsbestuur. In later tijd is hij daarmee nog diverse keren geconfronteerd. In de strijd tussen patriotten en koningsgezinden koos hij consequent de kant van Oranje. Toen Willem III als koning van Engeland zijn intocht in Nederland deed, vervaardigde hij een grote gekleurde plaat van de Hollandse vreugdevuren. Dat werd door Willem III zo gewaardeerd, dat hij hem benoemde tot diens commissaris. Hij werd betrokken bij de aanleg van de tuinen van het Loo en hij legde allerlei historische gebeurtenissen van zijn tijd vast. Na het overlijden van Willem III is het met zijn roem gedaan. En dat terwijl hij een uiterst veelzijdig kunstenaar was. Naar schatting heeft hij ongeveer 4500 prenten gemaakt. Naast cartografische kaarten, maakte hij modeprenten en nieuws- en propagandaprenten. Maar hij is ook rechtsgeleerde, en bekleedt een aantal regentenfuncties in Haarlem, waarnaar hij in 1690 was verhuisd. Hij had een groot huis op de Nieuwe Gracht (nummer 13) laten bouwen, waar hij een tekenschool begon.

Haarlemse tijd
De stad was in die jaren naar het noorden uitgebreid en het stadsbestuur gaf hem de opdracht een Hortus Medicus met beelden voor de 'Nieuwe Uitleg' te ontwerpen. Alleen het beeld van Lourens Jansz. Coster, dat nu in het Prinsenhof staat, is daar nog van over. En de Hortus is nooit in het Kenaupark gekomen. In 1688 lezen we in de resoluties van het Haarlemse stadsbestuur dat Romeyn de Hooghe de stad aan het opmeten is en van plan is daarvan een plattegrond te maken. Hij had ook gevraagd de kaart aan de burgemeesters te mogen opdragen. Deze besloten dit in dank te aanvaarden en om – als hij de kaart voor eigen rekening zou uitvoeren – honderd exemplaren à 12 gulden te zullen afnemen. De Hooghe nam daarmee 'volkomen contentement' genoegen en beloofde de kaart zo snel en zo 'fray' mogelijk te zullen uitvoeren. De kaart is al in 1689 verschenen. Dat er 'anno 1688' op staat betekent dus dat de kaart de situatie van dat jaar aangeeft.

Een florijn voor Romeyn
Er is thans nog een tiental exemplaren bekend. Opvallend is dat het randwerk van de kaarten verschillend is. Dat komt omdat Romeyn aan de klanten vroeg wat die er voor versieringen omheen wilden hebben. De kaart die in de hal van de Hoofdwacht hangt, komt uit de nalatenschap van de familie Kersten-Tadema. Zoals al eerder in de Nieuwsbrief van maart 2014 aangegeven, de kaart is aan grondige restauratie toe. De avond van 1 april kan dan ook worden gezien als de start van de acties die de Vereniging onderneemt om samen met de leden de kosten van de restauratie op te brengen. Velen deden iets in de collectebus die na afloop rondging, en er zijn ook al toezeggingen voor periodieke giften en donaties binnengekomen. Maar het is nog lang niet genoeg! Daarom, wilt u ook dat de Haarlem-kaart nog vele generaties blijft bestaan: geef dan

een florijn voor Romeyn 

Marjorie Vroom

 

Geld geven kan op de volgende wijze:

De Historische Vereniging Haerlem
T.a.v. de penningmeester
Rekeningnummer: ABN NL24ABNA0431161151, of ING NL89INGB0000377882
Omschrijving: een florijn voor Romeyn

 

26 maart 2014 - Fietsen met de koning

Ruim 50 leden van de Vereniging Haerlem stapten woensdagochtend 26 maart op de fiets om met Koning Willem I het nieuwe provinciale fietsrouteboekje 'Koninklijke routes in Noord-Holland' aan de burgemeester te gaan aanbieden. Hoewel – zoals een van de leden ons meldde - Koning Willem I al een tijd 'een beetje dood' is, waren we toch niet verbaasd hem gezond van lijf en leden in het Wachtlokaal aan te treffen. Alvorens de fietstocht te beginnen, vertelde hij ons welke moeite hij had moeten doen om de eerste spoorlijn vanuit Amsterdam naar Haarlem voor elkaar te krijgen.

Geschiedenis
Ook bleek hij goed op de hoogte te zijn van een van Haarlems grote heldinnen. In het Kenaupark hield hij stil bij het monument van Hannie Schaft. Daarna ging de tocht onder zijn aanvoering en begeleid door de Commissaris van de Koning en de burgemeester naar het stadhuis. Het gezelschap werd daar opgewacht door een koningsgezinde en een patriot. Deze heren voerden een levendig stukje geschiedenis van ons land op. Hetgeen bij de burgemeester de wens deed opkomen zulke belangrijke historische feiten vaker aanschouwelijk op te voeren. Want, zo zei hij, de Vereniging Haerlem is de grootste vereniging van de stad, waarmee toch duidelijk is hoezeer historie onder de Haarlemmers leeft.

Tien bijzondere plekken
Nadat Koning Willem I de koningsmantel was omgehangen, was het tijd in de Gravenzaal te vieren dat niet alleen ons koninkrijk, maar ook onze grondwet 200 jaar bestaan. Het oranjebittertje ging er goed in, en iedereen kreeg het routeboekje overhandigd. In het boekje staat bij de routes ook een QR code. Wanneer je die code scant, verschijnen alle verhalen van de Koninklijke plekken langs de route op je mobiele telefoon. De fietsroute is 22 km. lang. Het boekje, waarin ook een wandel- en fietsroute voor Amsterdam, is gratis verkrijgbaar bij het VVV-kantoor op de Grote Markt.

Marjorie Vroom.

 

 

 

 

 

23 januari 2014 - Kenau op de kaart

Een boek, nog een boek, over niet al te lange tijd weer een boek, een standbeeld, een opera, een film, Kenau-postzegels, een 'Avondje Kenau', kortom, de heldin van Haarlem is op de kaart gezet!

Lees verder .....

11 januari 2014 - Getooid als een bruid

Verslag van een bijzondere rondleiding (foto's door Peter van Graafeiland) in de Kathedrale Basiliek Sint Bavo die Wim Eggenkamp heeft gegeven aan de stadsgidsen van de VVV. Neem contact op met Marjorie Vroom als u geïnteresseerd bent in deze rondleiding.
Klik hier voor het verslag.

 

 

 

 

 

 

6 januari 2014 - Nieuwjaarsreceptie

Tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst heeft Joan Patijn, voorzitter van de werkgroep Excursies en Lezingen, de plannen voor het komende jaar uiteengezet. Marjorie Vroom heeft de restauratie van de kaart van Romeyn de Hooghe toegelicht en de nieuwe Kenau postzegels van de Vereniging Haerlem werden getoond. De foto's zijn van Maarten van Wamel.

 

18 december 2013 - Extra ALV t.b.v. het beleidsplan

Onder leiding van Albert Laterveer heeft de werkgroep beleid het eerste beleidsplan van onze vereniging opgesteld. Na een uitgebreid traject met inspraak van werkgroepen, ereleden en leden is woensdagavond 18 december in een extra Algemene Ledenvergadering het beleidsplan definitief vastgesteld. Klik hier voor het beleidsplan.

 

20 november 2013 - De stand van zaken in Monumentenland, lezing Wim Eggenkamp

Woensdagavond 20 november heeft Wim Eggenkamp een lezing gehouden over de huidige situatie op het gebied van Monumentenzorg. Klik hier voor de tekst van de lezing.

Onderwerpen naar voren gebracht ná de lezing door Wim Eggenkamp. Lees verder ......

 

29 oktober 2013 - Welkom in Welgelegen. Lezing door Theo van der Vlugt

20110911
 Paviljoen Welgelegen-8Theo van der Vlugt vertelde, bij een ledenontvangst in Paviljoen Welgelegen op dinsdag 29 oktober, over de totstandkoming van de vaste historische tentoonstelling in Welgelegen.

Ter sprake kwam o.a. dat de museumperiode (vanaf 1830, na de bewoning door Wilhelmina van Pruisen tot aan 1930, de ingebruikname door het Provinciaal bestuur) van Paviljoen Welgelegen relatief moeilijker zichtbaar te maken is door kunstobjecten of gebruiksvoorwerpen.
Niettemin bestaan er interessante bronnen die kleur geven aan deze periode. Hij citeerde uit een artikel in Elseviers Maandblad uit 1905, waarin K.Sluyterman terugkijkt op bezoeken die hij op jonge leeftijd aan het Paviljoen bracht. Hij beschrijft daarin hoe de inrichting van Welgelegen hem de ogen opende voor de decoratieve kunst, en hoe de school vanaf 1877 een belangrijk centrum werd voor de ontwikkeling van de decoratieve kunst in Nederland.

Theodorus Karel Lodewijk Sluijterman 1863 – 1931 was hoogleraar, interieurontwerper, schilder, tekenaar, keramist, edelsmid, docent aan academie, decoratieschilder (van interieurs) en meubelontwerper.

Lees hier het hele artikel van K.Sluyterman uit 1905.

 

22 oktober 2013 - Symposium Werkgroep Gebouw en Omgeving

Dinsdagavond 22 oktober j.l. is er een symposium gehouden naar aanleiding van het 25 jarig bestaan van de werkgroep Gebouw en Omgeving. Het thema was: Het effect van inspanningen van historische  verenigingen op het beleid van gemeenten. Na een korte terugblik op de werkzaamheden en effecten van 25 jaar werkgroep Gebouw en Omgeving door Johannes van der Weiden, gaven vertegenwoordigers van de historische verenigingen uit Hoorn, Gouda en Alkmaar de aanwezigen inzicht in hun manier van werken en de behaalde resultaten. Dat de drie historische verenigingen elk eigen accenten hebben gelegd in werkwijze en in aandachtsgebieden leest U in de samenvatting van dit seminar. Lees hier de samenvatting.

 

20 september 2013 - Scriptorium in een gemengd klooster

Ter afsluiting van de tentoonstelling 'Stempel in de stad' vonden op zondag 22 september twee workshops Middeleeuwse kalligrafie plaats. Deze workshops werden gehouden in het souterrain van de Hoofdwacht en geleid door het Museum Meermanno. Dit museum is het oudste boekenmuseum ter wereld en is in het bezit van veel Middeleeuwse handschriften en incunabelen. Ze hebben zelfs een drukkerij in huis waarin met losse loden letters (Laurens Janszoon Coster!) kan worden gezet.

Beide workshops waren dus in goede handen met Djura Willems en Sander Braun, twee jonge medewerkers van dit museum. De deelnemers werden om in Middeleeuwse sfeer te komen in een monnikspij gehesen. Het tongewelf van de Hoofdwacht was omgetoverd in een scriptorium, de schrijfafdeling van het klooster. Zittend aan eenvoudige houten tafels en banken, met religieuze muziek op de achtergrond, begon ieder welgemoed te oefenen op het neerzetten van dikke en dunne lijnen. Om er al snel achter te komen dat kalligraferen inderdaad monnikenwerk is. Tegenwoordig zijn we – als we al schrijven – gewend aan ballpoints en viltstiften en dan blijkt dat schrijven met een ganzenveer niet eenvoudig is. Welke druk je moet uitoefenen en hoeveel inkt je moet gebruiken om een goed resultaat te krijgen, is al een kunst op zich. 'Alleen de geest en de hand beweegt' was het devies. Geen wonder dat schrijfmonniken het wel prettig vonden om het schrijfwerk te kunnen onderbreken voor de zeven gebeden. Af en toe zuchtend en steunend 'he bah, een vlek' of 'eng hoor, nou wordt het echt' zetten de deelnemers dapper door. Uiteindelijk slaagde ieder er in om onder de deskundige leiding van beide Meermanno-medewerkers een prachtig eindwerkstuk te vervaardigen.
Waarbij sommigen al zo ver gevorderd waren dat zij niet alleen hun complete naam hadden gekalligrafeerd, maar ook nog waren toegekomen aan het versieren van de tekst.

Nieuwsgierige voorbijgangers, die in de Smedestraat naar binnen keken door de halve open deur, kregen te horen 'Dit is het scriptorium van een gemengd klooster'. Zo heeft de Hoofdwacht er weer een nieuwe functie bijgekregen.

Marjorie Vroom.

 

 

 

 

 

 

20 september 2013 - Stadhuis

Wegens het grote succes hield Wim Cerutti op vrijdagavond 20 september voor de tweede maal een lezing over criminaliteit en justitie in Haarlem in de middeleeuwen en tijdens de Republiek in het Stadhuis, waar eeuwenlang vrijwel alle onderdelen van het justitiële bedrijf werden uitgeoefend. Na afloop werd een rondleiding gegeven door wethouderskamers en kelders van het Stadhuis die met de vroegere rechtspraak te maken hebben.

Klik hier voor de foto's.

 

26 juni 2013 - ALV in bisschopshuis

De jaarvergadering van de Historische Vereniging Haerlem werd gehouden in het Bisschopshuis, Nieuwe Gracht 80 te Haarlem. Bijgaand een foto impressie.

 

14 juni 2013 - Koninklijk bezoek

Op de Grote Markt bracht de Haarlemse stedenmaagd, Dolly Bellefleur, vanaf het balkon van de Hoofdwacht een serenade in de vorm van een zelf gecomponeerd Haarlems koningslied. Bijgaand een foto impressie van Marjorie Vroom.

 

6 juni 2013 - Uitreiking Haerlem Jaarboek

Op 6 juni werd het Haerlem Jaarboek 2012 uitgereikt aan wethouder Cornelis Mooij in het Archeologisch Museum Haarlem. Bijgaand een foto impressie van Maarten van Wamel.

Niet over het Spaarne
Sylvia Hubers las voor uit haar nieuwe bindel Niet over het Spaarne. Klik hier om het filmpje van de bundelpresentatie Niet over het Spaarne te bekijken. Meer informatie is te vinden op de website van Sylvia of op haar weblog.

 

18 mei 2013 - Luilakwandeling

Het is ook dit jaar weer gelukt. Voor de traditionele luilakwandeling zijn op zaterdag 18 mei heel wat leden vroeg hun bed uitgekomen. Om 8 uur verzamelden wij bij de Barbarakapel en het kerkhof aan het Soendaplein. Onder leiding van de heren Van der Peet en Wieringa van de stichting Historisch Schoten dwaalden wij langs de Rijksstraatweg tot de Kleverlaan en ontdekten waar tussen Spaarne en Kleverlaan de grote buitenplaats Het Klooster vroeger heeft gestaan. De Binnenlandse Exploitatie Maatschappij van Onroerende goederen bouwde het terrein rond 1900 in enkele jaren vol met de Transvaalbuurt, waarvan de (Generaal) Cronjéstraat wel het bekendste is. Dit was natuurlijk een stadsuitbreiding met "werkmanswoningen" voor Haarlem, maar vond plaats in de landelijke gemeente Schoten. Het eigenlijke centrum van het dorp Schoten lag veel verder noordelijk, maar toen men eindelijk besloot een nieuw gemeentehuis aan de Rijksstraatweg te bouwen, was het meteen al overbodig, want Haarlem annexeerde de gemeente Schoten in 1927 geheel. Toch zijn de herinneringen aan de gemeente Schoten nog overal te zien, voor wie er oog voor heeft. Vanaf het voormalig Gemeentehuis wandelden wij weer terug naar de Barbarakapel, waar we gastvrij met koffie werden ontvangen. Dank aan Frank Boorsma en Mariska Krikken en alle vrijwilligers voor een geslaagde Luilakwandeling 2013.

Joan Patijn


Op de website van Stichting Historisch Schoten zijn meer foto's beschikbaar. Klik hier.

 

16 mei 2013 - Lezing over 310 jaar Koninklijke Joh. Enschedé

Onze voorzitter Frans Willem Lantink heeft zich in het verleden extra verdiept in de historie van de firma Enschedé en was graag bereid voor ons op 16 mei een lezing met powerpoint te houden om nog meer achtergrondinformatie te geven bij de beide tentoonstellingen die deze zomer in het Noord-Hollands Archief en in de Hoofdwacht te zien zijn. Het bleef niet bij de bekende portretten van de vele directeuren Enschedé. In een waar college Bedrijfskunde werden de vele facetten van de Koninklijke Johan Enschedé in verleden en heden uitgediept. Frans Willem Lantink, die ook voorzitter is van de Vrienden van het Noord-Hollands Archief, werd bedankt met de speciale Johanniterwijn die exclusief voor het archief uit Oostenrijk komt. Als dank voor het hartelijk welkom dat de leden van de vereniging Haerlem zo vaak bij het Noord-Hollands archief ondervinden, ook bij de geliefde Historische Café's, werden de medewerkers Esther en Joop en stagiaire Lauren in de bloemetjes gezet en met applaus beloond.

Joan Patijn

 

9 mei 2013 - Frans Hals Festival

 

Op een zonnige Hemelvaartsdag meerde het vrachtschip 'Nieuw Haarlem' aan bij de Damstraat. Het schip was niet alleen beladen met historische figuren uit de tijd van Frans Hals, maar ook met het befaamde Haarlemse Jopenbier. Na het overladen van het bier in een met twee paarden bespannen bierkar en het voordragen van een toepasselijk gedicht door de stadsdichter Nuel Gieles, kon het eerste vat worden aangeslagen door Frans Hals.

Samen met Malle Babbe liet deze zich het bier goed smaken, trouwens ook de schutters wisten zich het Haarlemse bier nog goed te herinneren. Na een vrolijke toast op het welslagen van de festivalweek ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van het Frans Hals Museum, zette de stoet zich in beweging. Voorafgegaan door vrolijke muziek trok de kar de stad in om de Haarlemse kroegen te bevoorraden.

Schutterij
Plotseling klonken er zaterdagochtend 11 mei alarmsignalen op de Grote Markt: er zijn honderden historische figuren de stad binnengetrokken. Waar is de schutterij? Iemand weet ‘die zitten natuurlijk weer te dineren in de Hoofdwacht, ze zijn dus vergeten de stadspoorten te sluiten’. Net op tijd weten de schutters echter naar buiten te snellen en het stadsbestuur gerust te stellen: het zijn de figuranten die het festivalweekend komen opluisteren. Opgelucht krijgt de Bavotoren het sein ‘veilig’ en kan ten teken hiervan de oranje vaan worden uitgehangen.

Velen hebben tijdens het Frans Hals Festivalweekend genoten van de optredens van zowel de schutterij Sinte Catharina 1480 uit Weert, als van de vele vrijwilligers die als regentes of monnik, als pestlijder of wasvrouw, de stad bevolkten. Samen met Frans Hals en Malle Babbe kwamen de schuttersstukken tot leven en kon men zich in Haarlem weer een beetje wanen in de Gouden Eeuw.

Marjorie Vroom.

 

 

3 mei 2013 - Opening van de expositie "Stempel in de stad"

Op vrijdag 3 mei 2013 was de officiële opening van de expositie "Stempel in de stad" in het Noord-Hollands Archief. Zie onderstaande diashow voor een impressie.

 

23 maart 2013 - Sugar City

Op zaterdagmiddag 23 maart werd een bezoek gebracht aan de oude Suikerfabriek en de Sugar City Suikersilo’s te Halfweg. Een voorbeeld van duurzaam hergebruik van industrieel erfgoed. Er waren meer dan 250 deelnemers. Klik op de afbeeling om de foto's te zien.


 

Klik hier voor de overige foto's van de excursie naar Halfweg.

 

2 maart 2013 - Historisch Museum Haarlem

Bijna 40 leden van de vereniging Haerlem waren zaterdag 2 maart 2013 op bezoek in het Historisch Museum Haarlem. Binnenkort misschienomgedoopt tot Stadsmuseum Haarlem, want vernieuwen is noodzaak voor het museum dat eind 2012 nog met sluiting werd bedreigd.

Directeur Laura van der Wijden, de nieuwe voorzitter van het bestuur Ziggy Klazes, en tentoonstellingsmaakster Pina Cardia hebben ons bijgepraat over de ambitieuze plannen. Wellicht kan de vereniging Haerlem het museum ook nog steunen met know how uit onze eigen gelederen. De aanwezigen werden in elk geval steeds enthousiaster en genoten ook van de rondleidingen over de Speelgoedtentoonstelling en de indrukwekkende tentoonstelling over de Haarlemse jaren van de door oorlogservaringen gekwelde Anton Heyboer. Met dank aan Maria van Vlijmen, Mariska Krikken en Pieter Bal.

Joan Patijn

 

 

 

 

 

 

 

6 februari 2013 - Garenkokerskwartier

Sinds de vereniging aan steeds meer leden een herinneringsmail over de op handen zijnde activiteiten kan versturen, zitten de zalen vol. Dat was ook het geval op 6 februari jl. toen Peter Hammann kwam vertellen over zijn onderzoek naar de geschiedenis van het Garenkokerskwartier. *)

Peter Hammann, lid van verdienste van onze vereniging, is een onderhoudend spreker en de lichtbeelden van prachtige oude prenten,deden de aanwezige bewoners – en ex-bewoners – van het Garenkokerskwartier intensief meeleven. De  meegebrachte exemplaren van het boek waarin zijn bevindingen zijn vastgelegd, waren al in de pauze uitverkocht. Trouwens evenals de lepeltjes met het wapen van Haarlem, die de heer Mienis, trouw lid, had meegenomen uit zijn winkel aan de Zijlweg. **)

In de voordracht werd het accent gelegd op de Zijlweg en de katoenfabriek van Prévinaire, die een zo prominente rol in deze buurt heeft gespeeld.

De Zijlweg is weliswaar een van de weinige oost-westverbindingen in de stad, maar wel een hele oude. De weg was en is de kortste verbinding vanuit Bloemendaal en Overveen naar Haarlem en werd intensief gebruikt, getuige de vele oude kaarten waarop deze weg is aangegeven. Prachtige beelden waren te zien van de Zijlpoort, de toegang tot het Garenkokerskwartier: wat een enorm complex met zijn binnen- en buitenpoort, een bastion en een brug. Het was ook het vertrekpunt van de trekschuit naar Leiden, waar dus altijd veel bedrijvigheid moet zijn geweest. Jammer, dat de Nijverheidstentoonstelling in 1825 de aanleiding is geweest om alle stadspoorten (m.u.v. de Amsterdamse Poort) te slopen.

De bedrijvigheid op de Zijlweg zelf was trouwens ook niet mis, zo hebben er bijvoorbeeld vele korenmolens gestaan, die de producten van de omliggende landbouwakkers hebben verwerkt. Later kwamen ten zuiden en ten noorden van de Zijlweg de blekerijen. En weer later: wie van de ouderen kent niet de grootste melkfabriek De Sierkan, die Haarlem ooit heeft gekend? De melk hiervan werd op lagere scholen verstrekt, uw verslaggeefster is er ook groot van geworden. En zij vond de Sierkan-melk zelfs zo lekker, dat de melk van thuis werd afgewezen, want dat was melk van een koe ….

Haarlem, dat evenals Leiden, door de opkomst van moderne katoenfabrieken in de Zuidelijke Nederlanden haar reputatie als stad van laken- en linnennijverheid had verloren, kende midden 19e eeuw een grote verpaupering. Om de textielindustrie een nieuwe impuls te geven, sloot de Nederlandsche Handel-Maatschappij op initiatief van Koning Willem I overeenkomsten met Thomas Wilson en Jean Baptiste Théodore Prévinaire. Wilson was Engelsman, afkomstig uit het centrum van de katoenindustrie Lancashire, hij had een blekerij en katoendrukkerij in Brussel opgericht. Prévinaire  bezat eveneens in Brussel een katoendrukkerij en een turksroodververij. Op de Haarlemse Nijverheidstentoonstelling won hij met zijn producten een gouden medaille. De komst naar Haarlem van deze bedrijven werd weliswaar met vele aantrekkelijke vestigingsvoorwaarden aangemoedigd, maar het bedrijf van Prévinaire, dat zich aan de Garenkokersvaart vestigde, gaf honderden mensen werk. En de export naar onze kolonies en zelfs naar Afrika profiteerde ervan.

Over deze geschiedenis, maar ook over de nadelige kanten van de Haarlemse katoenindustrie in de 19e eeuw – het vieze werk, stankoverlast en het afval, dat gewoon in de Haarlemse wateren werd geloosd – is uiteraard meer te lezen in het boek van Peter Hammann, dat in de Haarlemse boekwinkels te koop is.

Marjorie Vroom, 7 februari 2013


*)
Garenkokerskwartier
Een kleine wijkgeschiedenis van de Zijlweg en omgeving
Uitgeverij Spaar en Hout
Haarlemse Miniaturen deel 80  ISBN 978 90 8683 036 7  Prijs: 20,00 euro


**)

A. Mienis, Zijlweg 47 Haarlem, geopend dagelijks vanaf 14.00u., op zaterdag vanaf 12.00u.

 

Klik op www.garenkokerswartier.nl voor meer informatie over de Zijlweg en omgeving.

 

6 januari 2013 - Nieuwjaarsreceptie

Op zondag 6 januari 2013 is de de traditionele Nieuwjaarsreceptie gehouden in de Hoofdwacht. Naast de vertrouwde gezelligheid van deze bijeenkomst werd verteld wat de plannen zijn voor het komende jaar en was er een optreden van de nieuwe stadsdichter Nuel Gieles. Klik hier voor het gedicht.

Klik hier voor alle foto's van de nieuwjaarsreceptie. 

  

23 november 2012 - Haarlem 767 jaar

Eigenlijk zou er vaker een aanleiding moeten zijn iets 'Haarlems' te vieren. Dan zou het niet zo moeilijk zijn om de vlag van Haarlem te vinden... Zowel op het Stadhuis als in de Hoofdwacht was het even flink zoeken, maar hij werd gevonden en kon in top. De verlening van stadsrechten door graaf Willem II op 23 november 1245 aan Haarlem kon weer worden herdacht!

Lees verder .......

 

17 oktober 2012 - Een einde en een nieuw begin: de nadagen van de Haarlemse brouwnijverheid, 1818-1912

Niet alleen Vlamingen kunnen goed bier brouwen, en bier is geen Belgisch verschijnsel. In tegendeel, zou je misschien kunnen zeggen als je weet dat Antwerpenaren hun bier ooit in Haarlem kochten. Lees verder ......

 

 

 

 

 

 

23 september 2012 - Buitenplaatsen rondom de Hout. Wandelen door de tijd.

Vanaf de zeventiende eeuw vormde de Haarlemmerhout het middelpunt van tientallen buitens. In het onderzoek zijn de sporen vanaf die tijd tot het nu nageplozen en uitgewerkt tot een publicatie, tentoonstelling en rondwandeling. Expositie van 2 tot en met 30 september 2012. Zuiderhout, Beelslaan 9, Haarlem.

Op zondag 23 september 2012 was er een wandeling voor leden van de Vereniging Haerlem. Bijbehorende wandelroute is beschikbaar. De wandeling voert langs de randen van de Hout en toont de relicten van oude buitenplaatsen, zoals huizen, koetshuizen, tuinkoepels en -muren, oprijlanen en tuinaanleg. We volgen de ontwikkelingen van de 17e tot de 21e eeuw, in architectuur en landschap, met de Haarlemmerhout 1etterlijk en figuurlijk als middelpunt.

Annemarie van Leeuwen schrijft:
Toen ik 22 augustus 1962 op de arm van mijn moeder Uit den Bosch in Haarlem verliet, kon ik niet vermoeden dat ik mij vijftig jaar later in de geschiedenis van die buitenplaats zou verdiepen. Toch, of misschien wel daardoor, ben ik het afgelopen half jaar juist daarmee bezig geweest; de geschiedenis van de buitenplaatsen rondom de Haarlemmerhout. Natuurlijk verdween er veel, maar er blijft ook heel veel te zien. Mijn fascinatie voor sporen uit het verleden in het heden wil ik graag delen. In dit geval met een expositie en een wandeling door de tijd. Met de bijbehorende wandelroute kan iedere geïnteresseerde zelf rondom de Haarlemmerhout lopen.


14 juli 2012 - Naar een kasteel, dat geen kasteel is…

In het jaar van de Buitenplaatsen ga je natuurlijk niet naar een kasteel, maar naar een buitenplaats. Toch ging een groep van 30 historisch geïnteresseerde ‘Haerlemmers’ onder leiding van Joan Patijn zaterdag 14 juli naar Kasteel Keukenhof. Daar werd ons door de gids meteen duidelijk gemaakt, dat we in een landhuis te gast waren.  Gebouwd in de 17e eeuw om prettig in te wonen, omdat het in de zomer in de stad te veel stonk.

Hoe komt dit buiten dan aan de naam Keukenhof? Het is gebouwd op het ‘Keukenduin’, dat deze naam kreeg omdat de bewoners van het nabijgelegen slot Teylingen daar al in de middeleeuwen wild, kruiden en bessen voor de keuken vandaan haalden. Jacoba van Beieren woonde op Teylingen en of zij ooit op valkenjacht op het Keukenduin is geweest, is niet met zekerheid te zeggen. De naam Keukenhof is te danken aan de man, die het landhuis liet bouwen, Adriaen Maartensz. Block, die fortuin had gemaakt in de VOC.

Zijn landhuis werd een sober vormgegeven rechthoekig gebouw met symmetrische ramen. Eromheen een Franse tuin.  Tijdens onze rondleiding kregen we op een schilderij uit ca. 1700 te zien, dat dit geen bloementuin was. Er groeide fruit en chique groenten en rond de lanen stonden bomen. Dit alles in strakke rijen. Wat dat betreft was de inschakeling van de Zochers in 1859 een aangename verandering. De tuin moest van de toenmalige bewoonster Cecilia Steengracht van Oostcapelle meer op een Engels landschap lijken. Qua uitstraling passend bij het inmiddels vergrote, vernieuwde huis.

Haar vader had het huis van de ondergang gered. Heel wat landhuizen zijn in de Franse tijd onder de slopershamer gevallen.  Cecilia wilde van het huis een kasteel maken, zo is de naam Kasteel Keukenhof de wereld ingekomen. De laatste bewoner was graaf Carel Van Lynden, hij overleed in 2003. Hij liet Kasteel en landgoed na aan de Stichting Kasteel Keukenhof, die als doel heeft huis en gebouwen terug te brengen naar de situatie van ongeveer honderd jaar geleden. Dit project is voor het grootste gedeelte dit jaar afgerond. Het is prachtig om te zien met hoe veel liefde voor het ouderwetse vakmanschap behang, gordijnen, vloerkleden, meubelstukken, schilderijen, in feite te veel om op te noemen, zijn gerestaureerd . En dat alles in een sfeer, die vele aanwezigen deed verzuchten dat ze hier best zouden willen wonen.

Leuke anekdote: in het huis staan veel Jaarsma gaskachels. Deze kachels zijn overgenomen van het Kachel Museum Alkmaar, dat helaas vanwege de bezuinigingen moest sluiten. Ons bestuurslid Maria van Vlijmen was directeur van dit museum. We zullen haar vragen eens iets over de geschiedenis van kachels te vertellen.

Niet alleen is het Kasteel een bezoek waard, ook de tuinen en de beeldententoonstellingen daarin, zijn een echte aanrader. Zoek wel een zonnige dag uit, want soppen over de paden is iets minder prettig …..

Marjorie Vroom, 15 juli 2012 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

27 juni 2012 - ALV in de Koningkerk

Klik hier voor het conceptverslag ALV 2012.

Architect J. Bieze die het huidige kerkgebouw heeft ontworpen, is ingegaan op zijn ontwerp. Daarna heeft de heer J. van der Weiden, oud-bestuurslid en lid van de werkgroep Gebouw en Omgeving, een lezing gegeven over de architect B.T. Boeyinga, ontwerper van het kerkgebouw dat oorspronkelijk op deze plaats stond tot het door brand werd verwoest.

Meer informatie over het nieuwe kerkgebouw is hier te vinden.

Klik hier voor de korte uiteenzetting van Johannes van der Weiden.

 

25 juni 2012 - Historisch Café Haarlems Roze Historie

Het Historisch Café op maandagavond 25 juni had als thema 'Haarlems Roze Historie'. Lees verder....

 

31 mei 2012 - Presentatie Jaarboek 2011

Plebaan Ogtrop was dit jaar de gelukkige die het eerste exemplaar van het jaarboek 2011 van Vereniging Haerlem kreeg uitgereikt door secretaris Peter van Wingerden.

Het eerste hoofdstuk, geschreven door André Numan, gaat dan ook over het ontstaan van en de historie van de plek van de Kathedrale Basiliek St. Bavo in de voormalige Veenpolder. Bij de meeste mensen bekend als de nieuwe Bavo aan de Leidsevaart. Het altaar van een kerk is naar het oosten gericht. Maar er gaan ook verhalen zo vertelde van Ogtrop dat het lijkt dat de achterkant van de deze kerk naar de stad gericht is omdat daar protestanten woonden waar de katholieken een hekel aan hadden. Er zijn echter nog meer interessante hoofdstukken te vinden in het jaarboek zoals: "Het logement van Haarlem in Den Haag " door Jaap Temminck, "Het stadsjacht van Haarlem " ook van Temminck, "de Bodebus van Haarlem " door Jaap Pop, "Twee portretjes door Jan de Bray (1627-1697)" van Pieter Biesboer, "De ontwikkeling van de stadsarmenscholen van Haarlem in de achttiende eeuw (1757-1795)" van Dick van Gijlswijk en "Een Haarlemse instituteur in de negentiende eeuw" van Jan Spoelder en nog veel meer interessante verhalen. Zowel Plebaan Ogtrop als Jan Spoelder gaven een toelichting en achtergrond informatie over hun onderwerp.

Sinds 1929 verschijnt het Haerlem Jaarboek. Hierin staan steeds een aantal artikelen over de geschiedenis van Haarlem in de ruimste zin des woords. De ene keer over een bekende inwoner, een andere keer over een buurt, beroepsgroep of monument. Vaste onderdelen zijn jaarverslagen van de Vereniging, werkgroepen en Monumentenzorg, de Kroniek van Haarlem, waarin de belangrijkste gebeurtenissen worden verteld, necrologieën van bekende personen en de bibliografie van Haarlem.
Leden van de Vereniging Haerlem krijgen het Haerlem Jaarboek gratis. Klik hier indien u het Haerlem Jaarboek wilt bestellen.

 

 

 

 

 

10 mei 2012 - Werkgroep Jonge Muggen schrijft geschiedenis!

‘Dit is een bijzonder moment, deze bijeenkomst gaat niet alleen over geschiedenis, het is ook geschiedenis!’ Na dit compliment van Piet de Rooij aan de werkgroep, gaf hij de aanwezigen in het Archeologisch Museum inzicht in de mening van de jury over de zeven ingezonden profielwerkstukken geschiedenis van Haarlemse eindexamenkandidaten. Kort schetste hij welke onderwerpen door de leerlingen waren gekozen en hoe zij daaraan invulling hadden gegeven. Omdat zij allemaal verschillend waren, waren ze moeilijk vergelijkbaar, hetgeen de jury voor een lastige taak zette. De doorslag bij de eindbeslissing gaven eigenzinnigheid, intellectuele nieuwsgierigheid en presentatie.

De eerste Grote Haerlem Mug-prijs 2012 is gegaan naar Lisa Bosman en Madelon Rambonnet van het Coornhert Lyceum voor hun werkstuk ‘Nederland en de slavernij in Suriname’. De jury vond dit werkstuk een zeer evenwichtig overzicht geven van een beladen kwestie. De situatie in Suriname na de onafhankelijkheid in 1975 komt er misschien te rooskleurig uit, gezien ook de huidige problemen rond de amnestiewet, maar belangrijker is het om vast te stellen dat op basis van een overtuigende bronnenlijst een helder zicht wordt geboden op de koloniale erfenis van Nederland.

Het werkstuk ‘Vietnam: de klanken van een oorlog’ van Nemo Koning en Wouter Padmos van het Lyceum Sancta Maria, is geen werkstuk in de gewone zin, maar vooral een dvd. Het is een documentaire over de manier waarop de Vietnamoorlog in de popmuziek heeft doorgeklonken. De jury vond dit een originele keuze, zowel qua onderwerp als presentatie. Het was een evenwichtig opgebouwd stuk, met een goede zakelijke toelichting op de context en op de gekozen muziek. Daarom werd dit werkstuk beloond met een eervolle vermelding.

Het was een mooie middag, die 10e mei in het Archeologisch Museum, met veel ouders, docenten en hulpvaardige verenigingsleden: volgend jaar weer!

Marjorie Vroom, 11 mei 2012

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

23 april 2012 - Historisch Café Haarlem en de Oranjes

Tijdens deze avond hield drs. Peter Hammann een lezing over koninklijke bezoeken aan Haarlem in het verleden. Er werden historische filmbeelden getoond en er was natuurlijk muziek! Het muzikale trio Bijlsma²Hooglugt zong liedjes met een oranje tint, begeleidt door pianist Teke Bijlsma. Teke Bijlsma liet tijdens de avond ook nog een bijzonder improvisatiestuk horen. De avond werd afgesloten met een gesproken column door emeritus-hoogleraar Nederlandse geschiedenis Piet de Rooy.

Klik hier voor de foto's van het Historisch Café van 23 april 2012. Meer foto's zijn beschikbaar op Facebook

 

21 april 2012 - Bezoek aan de Kathedrale Basiliek Nieuwe Bavo

Het liep storm op 21 april. Bijna 60 leden van de vereniging Haerlemwaren nieuwsgierig naar de restauratie van de Bavo aan de Leidsevaart. Na een kopje koffie, verzorgd door de koster, de heer Stephan van Rijt, volgde een hartelijke ontvangst door de plebaan (tevens lid van onze vereniging) H.J. van Ogtrop in de onlangs gerestaureerde Plebanie. Daarna een interessante lezing door Wim Eggenkamp, voorzitter van de stichting Kathedrale Basiliek Sint Bavo, de opdrachtgever voor de in gang zijnde restauratie. Namens de vereniging en alle aanwezigen konden wij aan de heer Van Ogtrop een bijdrage van 225 euro overhandigen. Daarnaast schonk de heer Ruud Metselaar, kleinzoon van de bouwer van de torens, aan Wim Eggenkamp documentatie over de bouw van de beide torens. Onder begeleiding van enthousiaste gidsen gingen we daarna in groepen uiteen om van crypte tot zolder, van het schip van de kerk tot op de hoogste toren en steigers de Bavo te verkennen. En we werden beloond met fantastische vergezichten én goede inzichten in de restauratie en alle prestaties die daarbij geleverd worden. Wie toen nog niet moe was, kon nog genieten van het aansluitende gratis orgelconcert. Het was een zaterdag die we niet snel zullen vergeten.

 









10 maart 2012 - Stadswandeling met Thon Fikkerman

Langs kerken en kloosters van katholiek Haarlem liepen wij met Thon Fikkerman op zaterdag 10 maart 2012. Startpunt was de Janskliniek, waar wij ook terugkeerden voor een korte lunch. En daarna weer op pad. Van de Madonna in de Josephkerk via de historische keuken van de Begijnhofkerk ging het die dag via straten en stegen dwars door het oude Haarlem tussen Jansstraat en Bakenes. Naast diverse schuilkerken wees Thon ons ook op adressen voor hedendaagse zorg voor sociaal zwakkeren en gehandicapten. Goede werken zijn van alle tijden en Haarlem was en is voor heel wat mensen een schuilplaats.

Met dank aan Thon Fikkerman!









 

16 februari 2012 - Over groene en roze families

Een veertigtal leden van onze vereniging toog op donderdagavond 16 februari naar de Hoofdwacht om de heer Lout Schölvinck te horen vertellen over zijn grote hobby: Chinees en Japans exportporselein uit de 17e en 18e eeuw. En ze werden niet teleurgesteld! Ze kregen een boeiend verteld verhaal met prachtige illustraties op de powerpoint. Over het verschil tussen porselein en aardewerk, hoe porselein werd beschilderd, hoe de kleuren in verschillende fases en bij verschillende temperaturen werden gebakken, hoe te herkennen valt uit welke keizerlijke periode het porselein stamt. Bijzonder leuk was de vertelling over een beroemde Chinese legende, die vaak op het porselein is uitgebeeld. Niet alleen blauw, ook famille verte, famille roze en celadon, alle kleuren passeerden de revue. En we weten nu ook waarom kraakporselein niet kraakt. Toch werd het gehoor niet moe, men bleef aandachtig luisteren en toog met de spreker mee naar de Tademakamer. Daar werd bij hoge uitzondering de porseleinkast geopend om te kijken wat de vereniging daarin zo zorgvuldig bewaart.

Niet alleen verdient de spreker (en zijn vrouw, die meehielp alle technische attributen te versjouwen) een groot compliment voor het welslagen van deze avond, ook Joan Patijn mag geprezen worden om haar speciaal voor deze gelegenheid ingekochte Chinese en Japanse thee, zoutjes en andere spulletjes. Kortom, degene die hier niet bij waren, hebben een informatieve, maar bovenal gezellige avond gemist.

Marjorie Vroom, 18 februari 2012

 

28 januari 2012 - MonumentenNacht

Zaterdag 28 januari 2012 was het MonumentenNacht met als thema “Winterfeest”. In de Hoofdwacht was er een optreden door Fredie Kuiper en Jan Doedens. Fredie is autodidact en schrijft, componeert en zingt het Nederlandstalige lied. Haar nummers zijn zowel uitbundig als ingetogen en hier en daar doorspekt met humor. Fredie begeleidt zichzelf op accordeon. Zij bracht twee cd’s uit in eigen beheer: ‘Anders’ en ‘Wat heb je te verliezen’.  Jan Doedens studeerde af aan het conservatorium in Alkmaar. Hij speelt trompet en piano en componeert en arrangeert. Hij speelt in diverse bands, van soul tot jazz en Cubaans. Als duo ‘Jankan’ brengen Fredie en Jan eigen nummers, maar ook andere Nederlandstalige liederen, waaronder Ramses Shaffy. Instrumentaal brengen zij een mengelmoes aan Franse, Ierse, en Klezmer melodieën. Jan gebruikt naast de trompet zijn basgitaar en percussie-instrumentjes.

Voor meer info: www.fredie.nl en www.jandoedens.nl.

 

Klik hier voor alle foto's van de Monumentennacht.

 

6 januari 2012 - Nieuwjaarsbijeenkomst

De Nieuwjaarsbijeenkomst van de Vereniging Haerlem was dit jaar op vrijdagavond 6 januari. De stadsdichter Sylvia Hubers heeft het gedicht Door de ogen van de Hoofdwacht voorgedragen, Fredie Kuiper en Jan Doedens gaven een voorproefje van hun optreden op 28 januari in de Hoofdwacht en Joan Patijn vertelde het voorlopig programma voor 2012.

 














13 december 2011 - Het kapittel van Haarlem tijdens de Tachtigjarige Oorlog

Lezing Dr. Hans Peterse, historicus, over het Kapittel van Haarlem, het onbekende verhaal van de Rooms Katholieken na de Reformatie. In de passende en inspirerende locatie de pastorie van de Sint Josephkerk in de Jansstraat.

De Opstand tegen Spanje en de gevolgen voor de katholieke kerk in de Noordelijke Nederlanden: verbod van de katholieke eredienst en confiscatie van geestelijke goederen (kerken, kloosters en geestelijke instellingen), ca. 1580. De katholieke kerk ging ondergronds. In de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën heerste gewetensvrijheid, maar geen godsdienstvrijheid.    Lees verder....


23 november 2011 - De verjaardag van Haarlem

Mevrouw, wilt u dit meisje een hand geven? Want weet u, ze spaart handen! Zo begon de kennismaking met de drie Haarlemse scholen die in de Gravenzaal waren uitgenodigd op woensdag 23 november, de verjaardag van Haarlem. Wie van welke school zou de eerste prijs in de wacht slepen van de tekenwedstrijd, die de gemeente had uitgeschreven? Opdracht: ontwerp een nieuw stadswapen en een mooie wapenspreuk. Maar alvorens de uitslag bekend zou worden gemaakt, kwam de cultuur aan bod. Met een rondleiding door het stadhuis, de Hoofdwacht en het Noord-Hollands Archief werden deze kinderen helemaal op de hoogte gebracht van graaf Willem II en het belang van stadsrechten.

De uitslag van de wedstrijd werd door wethouder Heiliegers bekend gemaakt. De eerste prijs ging naar de Wilgenhoek, omdat leerlinge Daphne Akkermans het in de ogen van de jury mooiste ontwerp had gemaakt. Haar wapenspreuk ‘vriendschap boven geweld’ kon er ook zijn. Als dank van hun inzet voor Haarlem, deelde de gemeente iedere school een verrassingspakket (waarin o.a. een boek van Bies van Ede) en ieder kind een diploma ‘Haarlemoloog’ uit.

Hadden deze kinderen de verjaardag dus al gevierd, ook de overige Haarlemse kinderen werden in de gelegenheid gesteld die dag iets speciaals te doen. Op de Grote Markt stond een tent klaar waaronder een flinke berg zand. Het Archeologisch Museum had daarin echte Haarlemse bodemvondsten verstopt. Als die waren gevonden, kregen de kinderen tekst en uitleg over wat zij hadden opgegraven. Hoewel de gemeente de scholen op de hoogte had gebracht van deze archeologische activiteit, was het aantal kinderen relatief gering. Erg jammer, maar misschien moeten we constateren dat kinderen tegenwoordig zelfs op de vrije woensdagmiddag een te drukke agenda hebben om daarbuiten nog iets ongeplands te kunnen doen.

In de avonduren werd er nog voor volwassenen verjaardag gevierd in de feestelijk met kaarsen verlichte Gravenzaal. De gemeente had er voor gezorgd dat er mensen uit diverse Haarlemse geledingen waren uitgenodigd. Het is te hopen dat deze aanzet tot het vieren van de verjaardag van Haarlem een vervolg zal krijgen en dat er in de komende jaren meer instellingen in de stad zullen aanhaken met een feestelijke activiteit en dat er nog meer vlaggen in de stad zullen wapperen. Klik hier voor meer foto's.


Marjorie Vroom, 26 november 2011


30 oktober 2011 - doen alsof

Op zondag 30 oktober doen we alsof het 24 oktober 1811 is: net als 200 jaar geleden krijgen de Haarlemmers de kans Keizer Napoleon Bonaparte te ontmoeten! Vandaag hoeven ze niet verplicht met palmtakken op de Grote Markt te zwaaien en te juichen, ze hoeven zich alleen maar te verzamelen in de binnentuin van het Provinciehuis en zich mee te laten voeren met twee City Marketing gidsen. Want op de moderne manier, met een QR-wandeling, die toch vandaag feestelijk wordt geïntroduceerd, is de oudere geschiedenisliefhebber kennelijk nog niet echt vertrouwd.

In de binnentuin van het Provinciehuis staat de Franse cavalerie opgesteld om het startschot te geven aan de QR-route ‘Napoleon bezoekt Kennemerland’. Deze QR-wandeling is een van de vijf Napoleon-wandelingen en is opgezet door de provinciale website Oneindig Noord-Holland. Wethouder Pieter Heiliegers vertelt hoeveel geld Haarlem had geïnvesteerd in het keizerlijk bezoek: 2500 gulden voor de versieringen van de stad en 630 gulden om de ingehuurde ‘juichers’ van de Diaconie als tegenprestatie een voedzame maaltijd te verschaffen. Heden ten dage zou de stad zich nog wel eens bedenken alvorens zo’n uitgave te doen! Nu legt hij de nadruk op het belang, dat de stad hecht aan investeren in cultuureducatie. Met name mag op meer interesse bij jongeren worden gehoopt, want hun vertrouwdheid met de smartphone geeft ze steeds meer de gelegenheid de geschiedenis van onze stad te ontdekken. Na deze woorden steekt hij met veel bravoure de lont van het kanon aan en na een enorme knal is de nieuwe wandelroute beschikbaar. Deze voert niet alleen langs de gebouwen, die een rol bij de ontvangst van de keizer hebben gespeeld. Ook de rol die de kleine broer van de keizer - Koning Lodewijk Napoleon - in Haarlem heeft gespeeld, komt aan de orde. Vanwege het grote aantal aanwezigen moesten de twee beschikbare gidsen elk met een groep van ca. 40 personen op pad. Dat vergde weliswaar enige logistieke aanpassing, zoals bij de vertelling van Kitty Hieltjes in de Hoofdwacht, maar door de grote belangstelling die de deelnemers toonden en de gezellige onderlinge sfeer, werd de wandeling een groot succes. Na afloop zelfs nog oog in oog mogen staan met de grote keizer, dat was in 1811 maar weinig Haarlemmers gegund. Voor wie de route ook eens wil lopen, zie www.onh.nl/napoleon5.

Zie ook het filmverslag op de website van het Haarlems Dagblad.


Marjorie Vroom, 31 oktober 2011


18 September 2011 - Wandeling Haarlemmerhout

In de september Nieuwsbrief verhaalt Annemarie van Leeuwen zo boeiend over de Haarlemmerhout dat de donder en bliksem zondag 18 september niet iedereen tegenhield. Onder de luifel van de ABN-AMRO verzamelden bijna twintig mensen en een hond om samen De Hout 'te nemen'. Met plu's en in 't plastic wist Maria iedereen te motiveren de schuilplaats te verlaten. Al snel vergaten we de regen, niet alleen door de sappige informatie van Annemarie. Maar vooral door de bewogen warmte in haar stem, commentaren en anekdotes.

Eindelijk kwamen we te weet waarom het gras tegenover het Paleis van Lodewijk Napoleon 'Het Vlooienveld' heet. Dáár leegde Haarlem vroeger oude strozakken (matrassen). We hoorden dat Zocher van een woest wild bos een parklandschap maakte. Maar het was later Zocher die - tegen zijn zin - deze 'eeuwig aan de jeugd geschonken (speel)BAAN' diende om te bouwen tot een locatie voor rijken. Ja, we hielden er die prachtige villa's tegenover De Baan aan over. Maar de jeugd werd naar 'de straat' verwezen, tot ergernis van velen.
Als je met een gids een parkbos doorkruist zie je meer. Nu herken ik de ontbrekende generatie bomen. In de Tweede Wereldoorlog sleepten velen het jonge groen naar hun kleumende gezinnen.

Zo kwamen we ook te weet waarom we spreken van de Kleine - èn de Grote Hout. Gewoon, omdat de auto na de oorlog gefaciliteerd werd met twee brede asfalt-lopers! Zo recent ontstond die barrière. Juist zulke wetenswaardigheden geven iets extra's aan deze rondwandeling.

Boudewijn Bach, 18 september 2011


September 2011 - Open Monumentendagen met jongeren

De Open Monumentendagen van 2011 worden gekenmerkt door een nieuw initiatief in Haarlem: het betrekken van jongeren bij monumenten. Niet alleen werd op vrijdag 9 september voor het eerst de Open Monumenten Klassendag gehouden, op de Monumentendagen zelf was bij de Vereniging Haerlem een leerling van het voortgezet onderwijs actief.

Door medewerking van de Bavo, het Noord-Hollands Archief, de Bibliotheek, Teylers Museum en de Vereniging Haerlem zijn er in Haarlem meer dan 300 leerlingen van vier basisscholen in aanraking gekomen met monumenten. De leerlingen kregen van tevoren in de klas een les (met dvd) over het begrip monument en tijdens het bezoek konden zij aan de hand van een Monumentenkijker – een soort vragenlijst – de bijzonderheden van het monument bekijken en vragen stellen. Na afloop van het bezoek volgt in de klas een creatieve afronding. Op vrijdag kwamen 15 leerlingen van de groepen 7 en 8 van de Molenwiek naar de Hoofdwacht. Het bezoek verliep erg plezierig en de leerlingen toonden zich geïnteresseerd. Het valt te hopen dat dit voorbeeld volgend jaar door meer Haarlemse basisscholen wordt gevolgd.

De landelijke stichting Open Monumentendagen tracht op allerlei manieren jongeren te betrekken bij monumenten. En terecht, jongeren zijn immers degenen die onze zorg voor monumenten straks moeten overnemen. Zo is in Amsterdam ervaring opgedaan met de inschakeling van een jongerengids tijdens de Open Monumentendagen. Dit sprak onze werkgroep aan en wij vonden Carl van Roon, leerling 4gym van het Sancta Maria, bereid als eerste jongerengids in Haarlem aan te treden. Hij was voorbereid om m.n. jongeren de Hoofdwacht ‘in te lokken’. Maar ook ouderen lieten zich graag door hem rondleiden. Hij heeft zich met grote inzet en enthousiasme van zijn taak gekweten, vele bezoekers hebben genoten van zijn uitleg van cachot en geldkist. Hierbij snijdt het mes nu eens echt aan twee kanten: hij kan de bij de vereniging doorgebrachte uren verrekenen met de Maatschappelijke Stageverplichting en wij hebben een fantastische hulp gehad bij de ontvangst van de grote stroom bezoekers – er werden er bijna 2700 geteld! - tijdens deze dagen.

Kitty Hieltjes van de Stichting Vertelkunst Haarlem vertelt bijna schilderend haar verhaal over wat zich in de Hoofdwacht zou kunnen hebben afgespeeld toen Keizer Napoleon Bonaparte in 1811 Haarlem aandeed op zijn reis door Noord-Holland.

 

 


31 augustus 2011 - Rondje Haarlem

Tijdens het Fokker-festival bestond de mogelijkheid om net als Antony Fokker 100 jaar geleden een rondje boven Haarlem te vliegen. Deze vlucht was gepland op de echte Fokker-dag, de 31e augustus. Was het vroeger (volgens ouderen althans) op die dag altijd goed weer, dit jaar moest dat nog maar afgewacht worden. Gelukkig, ondanks de sombere weersvoorspelling, was het redelijk vliegweer en konden 50 Haarlem-liefhebbers met een Fokker 50 van Schiphol-Oost vertrekken. Vanwege grote belangstelling, vertrok er nog een tweede vlucht.

De route was zo uitgestippeld, dat zowel de passagiers aan de linker- als aan de rechterzijde van het toestel goed uitzicht over de stad zouden hebben. Aangevlogen via Beverwijk kwam als eerste de omgeving van het Santpoorterplein – waar Fokker is opgestegen – in beeld, om vervolgens over de stad naar het zuiden te gaan. Daar zou de Kleine Houtweg, waar Fokker heeft gewoond, te zien moeten zijn geweest, maar dat is wellicht de meesten ontgaan. Zelfs de Bavo – toch een redelijk groot gebouw – hebben een aantal passagiers gemist. Via een draai boven Heemstede werd de terugweg gevlogen. Aangezien het nogal druk in de lucht was, werden er op verzoek van de luchtverkeersleiding extra bochtjes bijgenomen. Zo waren IJmuiden met pieren en sluis, de Noordzee, Alkmaar en de haven van Amsterdam te ontdekken. Helemaal helder was de lucht helaas niet, maar het was toch een enorm leuke ervaring om in de sporen van Fokker te treden.

Marjorie Vroom

 

27 augustus 2011 - Fokker, de Vogelman, workshops in de Fokker-week

Daar heb je Fokker, wat een man! Hij vloog met zijn Spin zo maar drie rondjes rond de Grote Kerk. Dat is nu 100 jaar geleden en daarom viert Haarlem een hele week feest. De werkgroep Jonge Muggen wilde aanhaken aan alle festiviteiten en zette met hulp van Caroline van den Bemt een heuse workshop voor kinderen op.

Wat een belangstelling kregen we! Aan de eerste workshop namen 16 en aan de tweede liefst 18 kinderen deel. Dat had zelfs nog meer kunnen zijn, maar we zaten met dit aantal echt vol.  Lees verder....


12 juli 2011 - Niet te verwoesten

Ruim 50 leden trotseerden dinsdagavond 12 juli de regen om een kijkje te nemen in de Bakenesserkerk, die geplaagd wordt door de bonte knaagkever. Vooraf was er koffie in het Archeologisch Museum. In drie inleidingen vertelden Alex Blommesteijn (Stadsherstel Amsterdam) en Martin Busker (gemeente Haarlem) over het onvoorziene probleem en hoe de bestrijding van de knaagkever en de hernieuwde restauratie worden aangepakt. De boosdoeners waren van nabij te bekijken. Gastvrouw Anja van Zalinge, de stadsarcheoloog die met haar medewerkers de Bakenesserkerk vlak na de verhuizing van de Nieuwe Gracht weer moest ontruimen, gaf een overzicht van het werk van haar dienst. Vrijwilligers voor het sorteren van vondsten en het inventariseren van oudere opgravingen zijn meer dan welkom. Eind november kunnen we ter gelegenheid van het grote archeologencongres, de Reuvensdagen, spannende nieuwe publicaties tegemoet zien en vrolijke activiteiten op de dag van de verjaardag van Haarlem, waaraan ook de vereniging Haerlem zal meedoen.











22 juni 2011 - ALV en uitreiking Zilveren legpenning


Onze Vereniging bestaat dit jaar 110 jaar. Dit jaar is het ook zestig jaar geleden dat het eerste Orgelfestival Haarlem plaatsvond en vijftig jaar geleden dat de restauratie van het Christiaan Müller-orgel in de Grote of St.-Bavokerk in Haarlem werd afgerond. De Vereniging wil de betekenis van het orgel en van het Internationaal Orgelfestival voor de stad Haarlem benadrukken door dit jaar haar Zilveren Legpenning uit te reiken aan de Stichting Internationaal Orgelconcours.
Lees verder....


20 juni 2011 - Oude tijden herleven tijdens Historisch Café

Op maandag 20 juni was er weer een Historisch Café in de Commandeurszaal van de Janskerk. Ruim 140 bezoekers luisterden naar het enthousiaste verhaal van dr. Bart van Heerikhuizen, docent Sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij begon zijn verhaal met de conclusie dat Haarlem wel erg rustig was in de sixties. Amsterdam was waar het gebeurde! Hij zette zijn verhaal kracht bij door een groot aantal historische bronnen uit eigen archief, waarmee hij zelfs kon bewijzen dat hij daadwerkelijk de officiële verkoper was van het tijdschrift Provo voor Haarlem en omstreken. Lees verder.....

 

15 juni 2011 - Presentatie Haerlem Jaarboek 2010

Op woensdag 15 juni 2011 is in de Gravenzaal van het stadhuis van Haarlem het Haerlem Jaarboek 2010 gepresenteerd.

Klik hier
voor het verslag van de uitreiking van het Jaarboek 2010.




25 mei 2011 - Lezing met hoog bezoek in Kennemer boekhandel

Op woensdagavond 25 mei organiseerde de Vereniging Haerlem samen met het Noord-Hollands Archief in de Kennemer Boekhandel een lezing door Jan Sanders over de reislustige Haarlemmer Adriaan van der Willigen. Jan Sanders, rijksarchivaris in Den Bosch, bood aan Frank Geerkens, ambassadeur van België in Nederland, het boekje aan 'Revolutionair in Brabant, royalist in Holland - Adriaan van der Willigen als toerist in België tussen 1792 en 1827'. Het boekje werd uitgegeven bij Verloren, evenals een omvangrijke biografie van Adriaan van der Willigen. De nieuwsgierige en soms vrijpostige Adriaan schreef zijn levensverhaal met humor en een scherp oog voor detail.

Ambassadeur Geerkens was zeer ingenomen met de publicatie van Adriaans reizen in België, en wil het boekje graag in eigen land gaan verspreiden. Het was al met al een genoeglijke avond in de Kennemer Boekhandel.










29 april 2011 - 50 jaar stedenband Haarlem - Osnabrück

Vrijdag 29 april 2011 vond in de Grote of St.Bavokerk de start plaats van de viering van 50 jaar stedenband van Haarlem met Osnabrück. Bij die gelegenheid hebben de Haarlemse en de Duitse burgemeesters, de plaatsvervangend ambassadeur van de Bondsrepubliek, en Frans Willem Lantink, voorzitter van de Historische Vereniging Haerlem gesproken. Hierbij een samenvatting van de toespraak van onze voorzitter.

Als raadslid van Haarlem was ik aanwezig bij het 40-jarig bestaan van de band in Osnabrück. Toen al was ik onder de indruk van de intensieve internationale contacten van de stad als ‘Stad van de vrede’. Maar ook persoonlijk, als historicus, ben ik geïnteresseerd in de contacten met buurland Duitsland. Mijn ouders hebben de Tweede Wereldoorlog bewust meegemaakt, de vader van mijn moeder was een gevangene van de kampen Amersfoort en Vught en mijn vader was actief in het verzet. Na de oorlog studeerden mijn ouders in een uitwisselingsprogramma in Bazel. Bij hun terugkeer naar Nederland in 1946 maakten zij kennis met het naoorlogse Duitsland en waren zij geschokt door de aanblik van het totaal verwoeste Keulen. Hoezeer zij de Duitse bezetting ook gehaat hadden, na de oorlog heb ik nooit een anti-Duits woord van hun gehoord.

Hier ligt voor mij de parallel met de partnerschap van Haarlem en Osnabrück. De band met Haarlem in 1961 was de eerste van een hele reeks vriendschapsbanden. Deze kwam tot stand op Haarlems initiatief. Slechts 15 jaar na de oorlog stonden de betrekkingen nog lange tijd in de schaduw van de verschrikkingen van de oorlog. Het was aan de wijsheid van de toenmalige burgemeester Cremers te danken dat met open geest contact werd gezocht. Een praktische vergelijking van verkeersproblemen waren de aanleiding, maar Europese verzoening en wederopbouw vormden de achtergrond voor deze vriendschap.

Op de tentoonstelling in de Hoofdwacht is te zien hoe de groei van Haarlem en de wederopbouw van Osnabrück hebben geleid tot de officiële vriendschapsband in 1961.  De tentoonstelling in het Archeologisch Museum toont aan de hand van archeologische vondsten hoe beide steden in de handel hun oorsprong hebben gevonden. Maar er zijn nog tal van andere interessante vergelijkingsmogelijkheden, zoals op gebied van geschiedenis, cultureel erfgoed, en religie. Daarom is het te hopen dat de contacten in dit jubileumjaar de opmaat vormen tot een verdere samenwerking.


















18 april 2011 - Historisch Café 'Haarlem, een stad vol lezers'

Op Valentijnsdag, maandag 18 april 2011 was er een druk bezocht Historisch Café met als thema 'Haarlem, een stad vol lezers'. Klik hier voor een impressie.

 

15 t/m 17 april 2011 Bezoek aan Osnabrück

De jumelage Haarlem-Osnabrück bestaat dit jaar 50 jaar. Niet alleen staan straks tentoonstellingen in de Hoofdwacht en het Archeologisch Museum in het teken van deze feestelijke gebeurtenis, ook een bezoek van Haarlemmers (klik hier voor het programma) aan de stad Osnabrück mag hierin niet ontbreken.

Door Marjorie Vroom 

De Vereniging Haerlem is op 15 april 2011 met 54 leden naar Osnabrück gereisd en heeft er drie dagen lang onder stralende weersomstandigheden genoten van wat onze Duitse gastheren hadden georganiseerd. Na een begroeting door de Oberbürgermeister in het stadhuis, vond een nachtwandeling plaats. Osnabrück is weliswaar zwaar beschadigd geweest in de Tweede Wereldoorlog, maar de schade is bewonderenswaardig goed hersteld. Daardoor konden we nog over een stuk stadsmuur lopen en een stadspoort bezoeken, die ook als gevangenis heeft dienst gedaan.

 De volgende dag kon er worden gekozen tussen een bezoek aan het Staatsarchiv of aan het Diözesan Museum bij de St. Petrus Dom. De schatten die hier zijn tentoongesteld getuigen van een hoge ontwikkeling van de goudsmidskunst sinds de 12e eeuw, alsmede van een vroeg handelscontact met Byzantium.  Net als in ons eigen Haarlem, wordt er ook ambachtelijk bier gebrouwen. Bijvoorbeeld in Hausbrauerei Rampendahl, waar liefhebbers vóor het diner ook nog van een kleine rondleiding konden genieten.

De laatste dag was gewijd aan industrieel erfgoed en archeologie. Voor het industriële gedeelte reisden we af naar het Museum Industriekultur, dat is gevestigd in de gebouwen van de voormalige steenkolenmijn Piesberg.  Met zijn allen zijn we 30 meter ondergronds gegaan, uiteraard onder het luid uitroepen van Glück auf  (want ook wij wilden weer boven komen) om te ervaren hoe in vroeger tijden steenkool werd gedolven.  Het slot van de excursie werd besteed aan de opgravingen die zijn verricht op het terrein van Kalkriese. Daar zouden de Romeinen in het jaar 9 na Chr. drie complete legioenen inclusief de legertop hebben verloren in de strijd tegen de Germanen. Eeuwenlang heeft men gezocht naar de plaats waar deze legendarische ‘Veldslag in het Teutoburgerwoud’ zou hebben plaatsgevonden, en nog zijn de archeologen er niet helemaal zeker van de juiste plek te hebben gevonden.  Maar als men ziet wat daar allemaal is gevonden aan munten, wapens, delen van de uitrusting van Romeinse soldaten, etc. dan mag men onze gidsen toch wel steunen in hun overtuiging?

Onze steun en vriendschap hebben ze sowieso al verdiend! Wat hebben ze zich ingespannen om het ons naar de zin te maken. In samenwerking met onze vereniging – en dat is dan met name met Joan Patijn van de werkgroep lezingen en Excursies – hebben de Osnabrückers  ons  een fantastisch afwisselend programma geboden. Vele deelnemers  verklaarden nog tijdens het bezoek hier zeker terug te willen komen. Kortom, degenen die deze excursie hebben gemist, moeten het nu met de foto’s doen. Maar wellicht zijn deze voor hen een aanleiding de volgende keer een Haerlem-excursie niet meer te missen.

Klik hier voor alle foto's van de excursie naar Osnabrück en de jumelage viering in Haarlem.

14 februari 2011 - Historisch Café ‘Liefde’

Op Valentijnsdag, maandag 14 februari 2011 was er weer een Historisch Café met als thema ‘Liefde’. Klik hier voor een impressie.

 

12 en 13 februari 2011 - Lezing over Pastoor Bloemert, met bezoek aan het Broodhuisje

Twee maal hield Wim Cerutti, onvermoeibaar, een lezing in de Hoofdwacht over Pastoor Bloemert en zijn Broodkantoor. Zaterdag 12 en zondag 13 februari zagen bijna 100 leden van de vereniging in kleine groepen het 17e eeuwse Broodkantoor voor de RK armen. Een Haarlemse historische verrassing die vermoedelijk pas in 2012 op Open Monumentendag weer te bezichtigen zal zijn.


29 januari 2011 - MonumentenNacht

Zaterdag 29 januari waren er in de Hoofdwacht verschillende activiteiten zoals een optreden van het Ampzing Genootschap. Daarnaast nam de Vissenvangster van Haarlem de kinderen mee op een bijzondere ontdekkingstocht langs diverse monumenten in de binnenstad.
Het was een uiterst geanimeerde avond, we hebben 559 bezoekers geteld. Ook de kinderwandeling was een succes, zeker 50 kinderen namen eraan deel. Klik hier voor meer foto's van de kinderwandeling.


 

 




 

 

 

 

 

6 januari 2011 - Nieuwjaarsreceptie

Donderdag 6 januari was in de Hoofdwacht de Nieuwjaarsreceptie van de Historische Vereniging Haerlem. In grote lijnen werd het programma voor 2011 bekend gemaakt.

 

 




 

 

 

 

8 december 2010 - Lezing: De geschiedenis van de popmuziek in Haarlem

Naar aanleiding van zijn boek ‘Money Money Money? Verhalen uit de geschiedenis van de popmuziek, deel 1’ gaf historicus dr. Harry Knipschild op 8 december een lezing over de popmuziek in Haarlem en omgeving.

Ger Oord (1913-2010) was de pionier. Hij verhuisde eind jaren veertig met zijn jonge platenmaatschappij Bovema (Bot-Oord-Verkoop-Maatschappij) van Amsterdam naar Heemstede omdat hij daar een platenperserij kon bouwen. Op de Bronsteeweg kocht hij een ‘Zwitsers chalet’ en maakte er zijn kantoor van. John Vis, die eerder voor Oord gewerkt had, was vanaf 1956 de drijvende kracht achter platenmaatschappij Artone die zich weldra vestigde in de Kruisstraat. Dankzij de activiteiten van Oord en Vis werd Haarlem een belangrijk centrum van de muziekindustrie. Artiesten als Peter Koelewijn, Lydia, Cliff Richard, Chubby Checker, Paul Anka, Fats Domino, de Cats en de Beatles hadden er in de jaren vijftig en zestig hun thuisbasis.

Harry Knipschild deed meer dan alleen vertellen over de rol van Haarlem in de geschiedenis van de popmuziek. Hij vertoonde ook tal van muziekfilmpjes. Er werd volop meegezongen door de leden van de vereniging Haerlem. Klik hier voor de website van Harry Knipschild.


23 november 2010 - Historisch Cafê

Op dinsdagavond 23 november 2010 werd de 'verjaardag' van Haarlem gevierd tijdens een Historisch Café in de Janskerk, het publiekscentrum van hetNoord-Hollands Archief. Er waren vele activiteiten. Bijvoorbeeld Piet de Rooy las zijn column Nederlandser voor en Bies van Ede schreef speciaal voor de 765ste verjaardag van Haarlem een lied dat ten gehore wordt gebracht.


2 juni 2010 - Presentatie Jaarboek

Op woensdag 2 juni 2010 is het Haerlem Jaarboek 2009 gepresenteerd in het Noord-Hollands Archief. Als lid van de Vereniging Haerlem krijgt u het Jaarboek gratis. Het Haerlem Jaarboek 2009 is ook in de boekhandel verkrijgbaar.

Inhoud
Het jaarboek Haerlem 2009 bevat o.a de volgende artikelen:
  • Een artikel over de stichters en supporters van het klooster Porta Coeli in Heemstede
  • Een levensbericht over de Haarlemse landschapsschilder Cornelis Lieste (1817-1861)
  • De relatie tussen Darwin en Haarlem
  • De herinneringen van Arent Broekmeijer aan de Kruisstraat rond 1900
  • Een artikel over de Haarlemse architect Jac. London (1872-1953)
  • Een artikel over de laatste jaren van Kees Verwey
  • Verder worden weer een aantal gerestaureerde gevelstenen beschreven en ook de restauratie van het Koepeltje van Eindenhout

Een paar citaten uit het artikel over Verwey, de schilder die bekend stond om zijn moeilijk karakter.

‘Een bekende manier van Kees om ongewenst bezoek het huis uit te krijgen gaat als volgt: Hij vraagt of de bezoeker interesse heeft in zijn werk. Dat wordt natuurlijk beaamd. ‘Gaat U op de gang maar eens kijken.’ Na enige tijd voegt Kees zich dan bij het bezoek en wijst op schilderijen die steeds dichter bij de buitendeur komen. Plotseling gooit hij dan ineens de buitendeur open en roept: ‘En nu eruit, donder op.’

‘…naar Groenendaal gereden voor een hapje warm eten. Vanaf dat moment ging alles mis. Kees wilde beslist onder de tent op het voorplein zitten, terwijl ik dacht dat hij in de tuin wou zitten. Op het bevel: “achteruit” reed ik de auto tegen een lantaarnpaal. Dit onder het oog van een bruiloftgezelschap dat juist de taart nuttigde en van schrik stopte bij de klap die wij veroorzaakten. Na het maal werd de koffie gebracht en toen verdween een van de kopjes hete koffie pardoes in de schoot van Kees, die begon te janken als een hond en die daarbij de jonge serveerster met vele godver…de godvers naar de hel wenste. Daarop ontblootte hij zijn buik voor het oog van de bruiloftsgasten en riep: “k ben daar pas geopereerd en nu dit!” Er moest een dokter komen en Conny de verpleegster. Ik stelde al voor een ambulance te bellen en naar het ziekenhuis te gaan. Dit bleek niet nodig. Als reddende engel trad een arts [Wim Dekker] op, die temidden van zijn Rotarykameraden aan de borrel zat. Die behandelde de blaar als een kunstwerk met behulp van de verbandkist van Groenendaal, terwijl hij onder veel knipoogjes en schouderklopjes de patiënt gerust stelde.’


22 mei 2010 - Geslaagde luilakwandeling!

Een traditie werd in ere hersteld toen zaterdagochtend 22 mei -om zeven uur 's ochtends- een groep matineuze leden van onze historische vereniging met Luilak de Haarlemse Hout introkken.

Onze gids, Hans Kerkhoff van de Ver. Vrienden van de Haarlemmerhout vertelde zo boeiend over het ontstaan van de Hout na de Hoekse en Kabeljauwse twisten en hoe de Hout wisselend ontbost en herplant werd, al naar de behoefte aan gerief--, brand- òf bouwhout, dat we begrepen dat we eigenlijk direct 'Tientjes-lid' van de Vriendenvereniging moesten worden.
Boven verwachting èn een (w)aardig slot was de 'koek en sopie in Ionische koffiebekers' door de familie Patijn bij het prieeltje.

Boudewyn Bach 


17 april 2010 Geen extra kaarsen nodig: het zijn protestanten!

Met als thema ‘In het spoor van de heilige Bavo’  vertrok op zaterdag 17 april 2010 een 50-tal Haerlem-leden naar Gent. Terwijl de ‘reisleidster’ Joan Patijn over de geschiedenis van Bavo vertelde, reed de met onze Vereniging vertrouwde buschauffeur Pieter Korver van Jan de Wit Autocars ons in zijn  splinternieuwe bus soepel en op tijd allereerst naar het kleine dorpje Mendonk.

Marjorie Vroom

In Mendonk werd het gezelschap heel toepasselijk ontvangen in de St.Bavo’s-Hoeve door Bert Vervaet, bestuurslid van de historischevereniging Oost-Oudburg. Hij vertelde dat Mendonk een heerlijkheid is geweest van de Sint Baafsabdij. Banden met ons land waren er meteen al: Mendonk is gelegen langs de Moervaart, lang geleden de grens tussen de bisdommen Utrecht en Doornik.


Na een verkwikkende  lunch werd een bezoek gebracht aan de plaatselijke Rooms-Katholieke kerk, waarin zich enkele afbeeldingen van Bavo en een penitentiesteen bevinden. Een zo grote groep bezoekers was kennelijk in lange tijd niet voorgekomen.  Maar de vraag of er nog extra kaarsen moesten worden aangerukt, werd afgewimpeld: hoeft niet, het zijn protestanten! De penitentiesteen, een zwaargewicht van 162 kilo, zou volgens overlevering als Bavo’s hoofdkussen hebben gediend. Anderen menen dat hij deze in de nek heeft gelegd tijdens het bidden. Hoe het ook zij, lekker zal het niet hebben gelegen. Na dit kerkbezoek liepen we onder een stralende lentezon naar een klein kapelletje, gelegen in de akkers rond Mendonk. Volgens overlevering zou Bavo in dit gebied als kluizenaar zijn gestorven. Onze gids wees er echter op, dat het best mogelijk is geweest dat Bavo bewust naar deze streek kwam als missionaris. Dan zou hij de mensen hebben opgezocht in plaats van ze te ontwijken! En zou hij dus ook geen kluizenaar zijn geweest.

 Langs het Kanaal van Gent naar Terneuzen reden we vervolgens naar Gent, alwaar we, in twee groepen verdeeld, met ervaren stadgidsen verder in Bavo’s sporen zouden treden. De voormalige abdij St. Baafs werd op de strategische plaats waar Leie en Schelde samenvloeien gesticht door Amandus, een geloofsverkondiger. Bavo werd er kloosterling en in de 9e eeuw werd de abdij naar hem vernoemd. Keizer Karel liet de abdij in 1540 voor een groot deel slopen om er een Spaanse dwangburcht van te maken om de Gentenaren te kunnen belegeren. Dit zgn. Spanjaardenkasteel is in de 19e eeuw gesloopt. Toch was op de ruïne nog genoeg interessants te vinden: een deel van een brouwerij en een gouvernementsgebouw en ook nog resten van de abdij zoals een kapittelzaal en een refter met een prachtig dak. Bovendien wordt alles wat in Gent aan bouwfragmenten wordt gevonden, hier ‘gestockeerd’. Grafstenen, pilaren, gevelstenen, de Haarlemmers wensten zich zoiets ook in hun eigen stad. De volledig verdwenen tweede abdijkerk leeft in de herinnering voort als een stadspark, heel bijzonder hoe bomen pilaren en contouren kunnen aangeven.

De
 bekering van Sint-Bavo 23-05-2008 14-18-07En toen moest het hoogtepunt nog komen. Het bezoek aan de St. Baafskathedraal in de binnenstad van Gent. Daar hebben we op speciaal verzoek het enige nog bekende relikwie van Bavo mogen aanschouwen. De tweede groep heeft dit helaas gemist. Of het stukje opperarmbeen echt van Bavo afkomstig is, is natuurlijk niet te zeggen. Wel is het zo dat zulke voorwerpen met behulp van moderne technieken beter kunnen worden onderzocht. Op grond daarvan is met 95% zekerheid de conclusie getrokken, dat het zou kunnen. Dit relikwie is via allerlei omzwervingen  pas in 1978 ‘thuis’ gekomen. Misschien is de St. Baafskathedraal bij toeristen meer bekend om het beroemde altaarstuk ‘Het Lam Gods’ van de gebroeders Van Eyck. Haarlemmers moeten deze kathedraal vooral bezoeken om het grote schilderij van Rubens te zien. Daarop is Bavo vereeuwigd, liggend op de knieën, zich overgevend aan Amandus om kloosterling te worden. Zijn dochter kijkt wel met enige afschuw toe, haar vader geeft immers al zijn bezittingen weg aan de armen. Het schilderij is onlangs schoongemaakt en gerestaureerd, zeer de moeite waard.

Deze eerste busexcursie, succesvol georganiseerd door de nieuwe werkgroep ‘Lezingen en excursies’, schept grote verwachtingen voor de volgende activiteiten van deze werkgroep.

Klik hier voor de foto's van de excursie naar Gent